زمانى رخ داد كه هنوز امام زخمى نشده و بر زمين نيفتاده بود . « 1 »
نويسنده دربارهء حوادث پس از شهادت امام حسين عليه السّلام و يارانش ، به علت عدم تعرض سپاه عمر بن سعد به امام سجاد عليه السّلام اشاره كرده ، مىگويد : « وى به هنگام قيام نوجوانى بود ، و از اينروى ، جان به سلامت برد » . « 2 »
اين در حالى است كه بنابر روايات مورخان شيعه و سنى ، امام سجاد عليه السّلام در سال 33 يا 36 و يا 38 هجرى به دنيا آمد ، و هنگام واقعهء كربلا در سال 61 هجرى ، 23 يا 25 و يا 28 سال داشت . شاهد آنكه دو فرزند ايشان يعنى امام باقر عليه السّلام و زيد بن على بن الحسين در كربلا بودند و در آن زمان امام باقر عليه السّلام چهار سال و برادرش هفت سال داشت . « 3 »
همچنانكه نويسنده اشاره مىكند در پارهاى روايات آمده است كه يزيد از آنچه بر امام حسين عليه السّلام و خاندانش و يارانش به دست ابن زياد رفت ناخشنود بود و او را مسئول اين فاجعهء دلخراش مىدانست . « 4 »
اما بنا به دلايل بىشمار نقلى و عقلى نمىتوان اين روايات را صحيح شمرد .
گرچه يزيد خود مستقيم در اين فاجعه دست نداشت و عمليات نظامى را شخصا هدايت و رهبرى نمىكرد ، خود عامل اصلى پيدايى اين فاجعهء خونين بود . او بود كه با قدرت سرنيزه ، امام را تحت فشار قرار داد و حتى در نخستين نامهاش به وليد بن عتبه دستور قتل امام را در صورت عدم پذيرش بيعت داد . « 5 » بستن آب بر امام و سپاهش بنا به دستور مستقيم يزيد صورت گرفت . سبط ابن جوزى مىنويسد : وى در اينباره كه آيا لعن يزيد جايز است يا خير ، از غزالى نقل مىكند
هامش
( 1 ) . ر . ك : موفق بن احمد خوارزمى ، مقتل خوارزمى ، ج 2 ، ص 37 .
( 2 ) . ترجمهء مدخل ، ص 164 - 165 از همين كتاب .
( 3 ) . ر . ك : شيخ مفيد ، الارشاد ، ج 2 ، ص 138 ، 156 ؛ محمّد بن يعقوب كلينى ، الكافى ، ج 2 ، ص 327 ؛ علامه حلّى ، تحرير الاحكام ، ج 1 ، ص 131 ؛ شهيد اول ، الدروس ، ص 153 .
( 4 ) . ترجمهء مدخل ، ص 166 از همين كتاب .
( 5 ) . موفق بن احمد خوارزمى ، مقتل خوارزمى ، ج 1 ، ص 262 .