ابو صالح كلبى نقل كرده است . سند اين روايت از دو جهت كانون انتقاد حديثشناسان و علماى جرح و تعديل اهل سنت است : نخست اينكه هشام و محمد كلبى از نظر اهل سنت تضعيف شدهاند ؛ « 1 » هرچند علماى شيعه موافق نظر آنان نيستند ؛ دوم اينكه ابو صالح ، كه نامش باذام است ، از نظر برخى علماى اهل سنت تضعيف ، و به دروغ زن ناميده شده است ؛ « 2 » به ويژه در مواردى كه كلبى از او روايت مىكند . « 3 » حتى از كلبى روايت شده كه ابو صالح به او گفته آنچه براى تو روايت كردهام دروغ بوده است . « 4 » دستكم گفتهاند به حديث ابو صالح نمىتوان احتجاج كرد . « 5 » با صرف نظر از تمام اين مطالب ، و با در نظر گرفتن توثيق ابو صالح از سوى برخى چون عجلى ، « 6 » باز هم نمىتوان به روايت او استناد كرد ؛ زيرا در تعارض توثيق و تعديل راوى بيان شده كه تضعيف مقدم است . « 7 »
از جمله افراد ديگرى كه تعداد همسران حضرت را نود نفر دانسته شبلنجى است كه بدون ذكر مآخذ اين مطلب را نقل كرده ، و همچنين با توضيحاتى كه داده شد آشكار مىشود كه منبع اصلى او نيز بلاذرى بوده است .
3 . ابو طالب مكى ، محمد بن على بن عطيه ( م 386 ) تعداد همسران امام را بيش از همه ، يعنى 250 يا سيصد زن برشمرده است . « 8 »
هامش
( 1 ) . بخارى ، الضعفاء الصغير ، ص 105 ؛ نسائى ، كتاب الضعفاء و المتروكين ، ص 231 ؛ عقيلى ، الضعفاء الكبير ، ج 4 ، ص 76 ، 79 ؛ الجرح و التعديل ، ج 7 ، ص 271 .
( 2 ) . احمد بن حنبل ، العلل ، ج 2 ، ص 502 و ج 3 ، ص 100 ؛ بخارى ، التاريخ الكبير ، ج 2 ، ص 144 ؛ الضعفاء الصغير ، ص 27 ؛ ابن حبان ، كتاب المجروحين ، ج 1 ، ص 71 ؛ نسائى ، كتاب الضعفاء و المتروكين ، ص 158 ؛ ابن عدى ، الكامل ، ج 2 ، ص 69 ؛ عقيلى ، الضعفاء الكبير ، ج 1 ، ص 165 .
( 3 ) . ابن حبان ، كتاب المجروحين ، ج 1 ، ص 71 ؛ الجرح و التعديل ، ج 2 ، ص 432 ؛ محمد بن احمد ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 296 .
( 4 ) . الضعفاء الكبير ، ج 1 ، ص 166 ؛ محمد بن احمد ذهبى ، ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 296 .
( 5 ) . ابن ابى حاتم رازى ، الجرح و التعديل ، ج 2 ، ص 432 .
( 6 ) . عجلى ، تاريخ الثقات ، ص 77 ، 500 .
( 7 ) . سيوطى ، تدريب الراوى ، ج 1 ، ص 309 - 310 .
( 8 ) . قوت القلوب ، ج 2 ، ص 471 .