اولا در پارهاى از اين روايات ، سلمان فارسى علت اين امر را ميراثبرى امام مجتبى عليه السّلام از يكى از عموهايش ، يعنى حضرت موسى عليه السّلام ، دانسته است ! « 1 »
اين موضوع از چند نظر قابل نقد است : اول ، از جهت سند . برخى از اين روايات از طريق واقدى نقل شده است كه علماى اهل سنت او را تضعيف كردهاند ؛ « 2 » ديگر اينكه علت بروز اين نقيصه قابل قبول نيست ؛ زيرا بر فرض كه بپذيريم مراد حضرت موسى عليه السّلام از « و احلل عقدة من لسانى » لكنت زبان بوده است و نه فصاحت و بلاغت ، « 3 » اين لكنت ژنتيكى نبوده است ؛ زيرا بنابر برخى روايات ، زبان حضرت موسى عليه السّلام در كودكى مىسوزد و ايشان را دچار اين عارضه مىسازد . « 4 » از سوى ديگر ، چنين صفاتى ارثى نيستند . اما بر فرض كه اين عارضه ژنتيكى هم بوده باشد ، باز از نظر علم ژنتيك قابل انتقال نيست ؛ زيرا آنچه قابل انتقال است از سوى جد ( يعنى حضرت ابراهيم عليه السّلام ) امكان دارد ، نه عموزادگان . « 5 »
صلح با معاويه
از مهمترين مباحث مطرح در اين مقاله صلح امام حسن عليه السّلام با معاويه است . آنچه در ترسيم چهرهء سياسى امام مجتبى عليه السّلام پيوسته چهره مىنمايد جهتگيرى نويسنده در اينباره است . او تحت تأثير اخبار دروغ و با ارائهء گزارشى بسيار
هامش
( 1 ) . ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 31 .
( 2 ) . بخارى ، كتاب الضعفاء الصغير ، ص 109 ؛ ابن حبان ، كتاب المجروحين ، ج 2 ، ص 290 ؛ عقيلى ، كتاب الضعفاء الكبير ، ج 4 ، ص 108 ؛ نسائى ، كتاب الضعفاء و المتروكين ، ص 217 ؛ ابن عدى ، الكامل فى ضعفاء الرجال ، ج 7 ، ص 481 .
( 3 ) . ر . ك : راغب اصفهانى ، ص 450 .
( 4 ) . مجاهد ، تفسير مجاهد ، ج 1 ، ص 395 ؛ طبرى ، جامع البيان ، ج 16 ، ص 199 ؛ شيخ طوسى ، التبيان ، ج 7 ، ص 150 ؛ ابن جوزى ، زاد المسير ، ج 5 ، ص 196 ؛ طبرسى ، مجمع البيان ، ج 7 ، ص 18 ؛ ابن كثير ، تفسير ابن كثير ، ج 3 ، ص 400 .
( 5 ) . براى اطلاع از اين موضوع ، ر . ك : گروه مؤلفان ، روانشناسى رشد ، ص 181 - 210 ( فصل پنجم :
پايههاى زيستى رشد ) ؛ ال . سى . وان ، وراثت و نژاد و جامعه ، ص 56 - 89 ( بحث روش وراثت ) .