و كمالات معنوى خود مثل پيغمبر ( ص ) است ، ابدا امام ( ع ) با پيغمبر ( ص ) فرقى ندارد مگر در منصب نبوّت كه امام ( ع ) آن را ندارد چون نبوّت با خاتميّت پيغمبر اكرم ( ص ) خاتمه يافته و لذا فرمود :
انت منّى بمنزلة هارون من موسى الا انه لا نبى بعدى .
هارون وصى موسى ( ع ) بود و منصب نبوّت هم داشت فقط آن را در آن حديث متواتر قطعى الصدور استثنا فرموده و به غير از نبوّت در تمام اوصاف امير المؤمنين ( ع ) مثل پيغمبر اكرم ( ص ) است چنانچه رسول اللّه ( ص ) درس نخوانده و تحصيل علم و كتابت و خط نكرده امير المؤمنين ( ع ) نيز از كسى تحصيل علم و خط نكرده تا هزينهاش را پيغمبر ( ص ) از مال خديجه ( س ) بپردازد ، امام ( ع ) مثل پيغمبر ( ص ) از اول امام است نه اينكه به او بعدا علم و امامت داده مىشود و او را خداوند بعدا امام مىكند چنانچه پيغمبر اكرم ما ( ص ) از اول تولدش پيغمبر و امام است .
خداوند در حق عيسى ( ع ) فرموده :
قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا
. « 1 »
به فرمايش شيخ مفيد ( ره ) در اوائل المقالات كلام عيسى ( ع ) در مهد در كمال عقل و ثبوت تكليف و بعد از اداى واجبى از او بود و نبوّتى بود كه براى او حاصل شده بود و ظاهر قرآن در قول خداوند تعالى : قال انّى عبد اللّه . . . الخ ، بر آن دلالت دارد و اين مذهب تمامى اهل امامت و جماعتى از شيعه غير امامى است و بر آن مذهب قائلند نفراتى از معتزله و كثيرى از اصحاب حديث و مخالف در آن خوارج و بعضى از زيديه و فرقههايى از معتزله است . « 2 »
و مفاد آيهء شريفه را به معناى حقيقى آن هم حمل خواهيم كرد كه خدا مىفرمايد : عيسى گفت : من بندهء خدايم و به من كتاب داده و مرا پيغمبر كرده است كه جملات ماضى در معنى حقيقى خودش است نه معنى مجازى باشد كه به اعتبار آينده به من كتاب خواهد داد و مرا نبى خواهد كرد ، چنانچه سنّىها و سنّىمآبها مىگويند و حرفشان با موازين علمى درست نيست زيرا معنى مجازى قرينه مىخواهد تا قرينهء صارفه از معنى حقيقى نباشد ، نمىتوانيم لفظ را به معنى مجازى حمل كنيم پس عيسى ( ع ) در آن موقع كه در گهواره بود پيغمبر بود و به او كتاب داده شده بود اين است كه شيخ مفيد ( ره ) فرمود : كه كلام عيسى ( ع ) در مهد در كمال عقل و ثبوت تكليف و نبوّت برايش حاصل بود - كلامى است كه مطابق قواعد علمى است ،
هامش
( 1 ) . مريم / 30 .
( 2 ) . اوائل المقالات ، ص 105 ، ط 2 تبريز .