وضع كردهاند كه اگر آنها اصل داشته باشد در ظرف يك سال هم تمام نمىشود تا به شام برسند و مدتها بايد در عرض مسافت راه از عراق تا شام سير كرده باشند چنانچه بيان اين موضوع خواهد آمد إن شاء اللّه تعالى .
دهم : نقل شده كه هارون الرشيد عباسى « 1 » و ابو حنيفه « 2 » هلال ذى الحجّه را در كوفه و يا در بغداد رؤيت مىنمودند و حركت براى اداى مناسك حج در مكهء معظمه مىكردند و ايام حج را درك كرده و اعمال را به جا مىآوردند البته معلوم است كه هارون الرشيد اين همه راه دور را با هواپيماهاى ( جت ) عصر ما روانه نمىشده بلكه با آن شترانى حركت مىكرد كه از امثال صفوان جمال ( رحمه اللّه ) كرايه مىكرده و آنها آن اندازه سريع و تندرو در راه رفتن بودهاند كه او را به مكّه مىرسانيدهاند . در اينجا خوب است به مناسبتى روايت صفوان را به جهت عبرت خوانندگان گرامى نقل شود .
صفوان بن مهران جمال رضوان اللّه عليه گويد : وارد شدم به حضور حضرت موسى بن جعفر ( ع ) به من فرمود يا صفوان هر چيز از تو خوب و زيباست مگر يك چيز عرض كردم فداى تو شوم كدام چيز است آن ؟ فرمود : كرايه دادن تو شترهاى خود را به اين مرد يعنى هارون الرشيد عرض كردم : به خدا قسم من آنها را به وى كرايه ندادم از روى فرح و سرور شديد « 3 » و نه براى صيد لهو ، ولى كرايه دادم براى راه مكه و خودم هم مباشرت آن را نمىكنم بلكه آدمهاى خود را مىفرستم يعنى از شترها مواظب باشند به من فرمود : يا صفوان آيا كرايهء تو در ذمهء آنها مىماند ؟ عرض كردم بلى فداى تو شوم ، فرمود : آيا دوست دارى بقاى آن ظالمها را تا اين كه كرايه تو وصول بشود ؟ عرض كردم بلى فرمود : هر كس دوست دارد باقى ماندن آنها را او از آن ظالمهاست و هر كس باشد بر آتش وارد خواهد شد يعنى آخر كارش بر جهنم است .
صفوان گويد : رفتم و تمامى شترهايم را تا آخر آنها كه يكى نيز نماند فروختم و گزارش اين كار به هارون رسيد مرا خواست و به من گفت : يا صفوان به من رسيده و گزارش دادهاند كه
هامش
( 1 ) . ر . ك : اربعين حاج ميرزا محمد ارباب قمى ( ره ) .
( 2 ) . تظلم الزهراء ، فاضل جليل رضى بن نبى قزوينى ( ره ) ، ص 172 ، طبع تهران ، 1312 ق و در شمارهء ( 17 ) بيان خواهد شد كه مراد از ابو حنيفه آيا ابو حنيفهء مشهور يكى از ائمهء اهل سنت است ؟ يا مراد ابو حنيفه سعيد بن بيان سائق الحاج است قطع حاصل است كه مراد سائق الحاج است زيرا ابو حنيفهء امام در سال 150 ه وفات كرده و هارون در 148 ه متولد شده است .
( 3 ) . يعنى به جهت خوشدلى از هارون و اعانت بر اعمال وى كه با شدت از وى خوشحال باشم .