روز ( هرمزان ) « 1 » اسير شد و بدون شك روز نامبرده در زمان خلافت عمر واقع شده و بعد از روز مزبور تقريبا به شش سال « 2 » عمر از دنيا رفته پس چطور جمعى نوشتهاند كه امّ كلثوم را بعد از قتل عمر عون بن جعفر يا محمد بن جعفر و بعد از آن عون تزويج كرده است چنانچه از ابن قتيبة نيز نقلش گذشت با اينكه خود ابن قتيبة در المعارف گويد : « 3 » و استشهد محمد بن جعفر بتستر و اما عون بن جعفر فقتل بتستر ايضا و لا عقب له . . . و نگارش اين دو مطلب از ابن قتيبة تناقض واضح است .
و صاحب استيعاب و اصابه تصريح كردهاند كه عون و محمد در فتح شوشتر شهيد شدهاند ابو عمرو بن عبد البر در استيعاب گويد :
و استشهد عون بن جعفر و اخوه محمد بن جعفر بتستر و لا عقب له . « 4 »
و ابن حجر در اصابة گويد :
استشهد عون بن جعفر فى تستر و ذلك فى خلافة عمر و ما له عقب . « 5 »
و صاحب عمدة الطالب گويد : محمد و عون هر دو در كربلا شهيد شدهاند و محمد اكبر بن
هامش
( 1 ) . هرمزان را نزد عمر آوردند هرمزان خود را با حيله از كشته شدن نجات داد در تواريخ چنانچه ابن اثير در تاريخ كامل نقل كرده ، ج 2 ، ص 549 و ابو حيان توحيدى در كتاب البصائر و الذخائر آورده گويد : لما اراد عمر بن الخطاب قتل الهرمزان استسقى ماء فأتى به فامسك القدح فى يده و اضطرب فقال له عمر : لا بأس عليك انى غير قاتلك حتى تشربه فالقى القدح من يده و امر عمر بقتله قال : أ و لم تؤمنى ؟ قال : كيف امنتك ؟
قال : قلت : لا بأس عليك حتى تشربه ، فقولك : لا بأس امان و لم اشربه ، فقال الزبير و انس و ابو سعيد الخدرى : صدق يا امير المؤمنين ، فقال عمر : قاتلك اللّه اخذت امانا و لم اشعر . البصائر ، ج 2 ، ص 120 ، ط دمشق و ابن اثير گويد : فاقبل على الهرمزان و قال : خدعتنى و اللّه لا انخدع الا ان تسلم ، فاسلم ففرض له فى الفين و انزله المدينة و كان المترجم بينهما المغيرة بن شعبة و كان يفقه شيئا من الفارسية الى ان جاء المترجم . كسى كه خود را جانشين پيغمبر ( ص ) پنداشته كاملا آشنايى به زبان فارسى نداشته و احتياج به مترجم داشته است پس جاهل بوده او نمىتواند جانشين پيغمبر اكرم ( ص ) باشد مگر با دسيسهسازى و خلافت انتخابى و شورابازى مثل رئيس جمهورى نه خلافت الهى و امامت خدادادى پس اصل مبنا و اساس فرق زيادى دارد با مبانى ما نمىسازد .
( 2 ) . چنانچه ابن اثير در كامل گفته : جنگ شوشتر در سال 17 ه . ق واقع شده و بعضى گفته : در سال 19 و گفته شده كه در سال 20 شوشتر فتح شده در هر حال در زمان حيات عمر فتح شوشتر واقع گرديده است . ر . ك :
تاريخ كامل ، ج 2 ، ص 546 ، ط بيروت و ابن خلدون گفته كه فتح شوشتر در سال 17 و گفته شده كه در سال 16 واقع شده است تاريخ ابن خلدون ، ج 2 ، بقية جزء ثانى ، ص 113 .
( 3 ) . ص 206 ، دار الكتب ، 1960 م .
( 4 ) . استيعاب ، ج 3 ، ص 161 ، ط مصر ، 1358 ه ، با اصابه .
( 5 ) . اصابه ، ج 3 ، ص 44 ، ط مصر در سال نامبرده با استيعاب .