گذشت « ثم تزوجها عون بن جعفر فماتت عنده » درست نيامده و تباين كلى دارد و همچنين با قول ابن سعد در طبقات و گذشت : « فهلكت عنده » يعنى امّ كلثوم در حبالهء نكاح عبد اللّه جعفر بود وفات يافت .
و در ثانى : جملات مذكوره را كه قاموس الرجال نقل كرده در كتاب نسب قريش زبيرى كه ( دار المعارف للطباعة و النشر ) انتشار داده و در قاهره 23 مارس 1951 ، باريس ، 25 يونيه 1953 - ، ا . ل . ب - بر آن مقدمه نوشته وجود ندارد يعنى پيدا نكردم و بر عهدهء خوانندهء عزيز است كه باز به كتاب نسب قريش مراجعه نمايد .
و صاحب قاموس الرجال گويد : كه اخبار ما در تزويج عمر امّ كلثوم را متواتر است و زراره نقل كرده كه حضرت صادق ( ع ) فرمود كه تزويج عمر از روى غصب شده است - ج 10 ، ص 406 .
ادعاى تواتر اخبار در موضوع نامبرده بىوجه است زيرا دو خبر كلينى و شيخ رحمهما اللّه تعالى نقل كردهاند چنانچه در باب 32 از ابواب عدهء وسائل الشيعة است .
و دو خبر ديگر در كافى در كتاب نكاح از زراره و هشام بن سالم است و روايت عمار ياسر در وسائل الشيعة باب 32 از ابواب صلات جنائز است .
تواتر با چهار پنج روايت محقق نمىشود بلى مىتوان ادعا كرد كه اخبار در حد استفاضة است علاوه بر رواياتى كه يك مطلب سرّى را در موضوع تزويج مزبور مىرساند و با آن اخبار مستفيضه منافات ندارد و اينكه امام ( ع ) فرموده : اين موضوعى است كه از ما غصب شده صحيح است ولى قضيه معلق است يعنى هرگاه موضوع تزويج مزبور صحت داشته باشد از ما غصب شده است چنانچه علامهء مجلسى ( قدس سرّه ) فرموده : المعنى : غصبناه ظاهرا و بزعم الناس ان صحت تلك القصة . « 1 »
و سرّى كه در اخبار ائمة ( ع ) وارد شده چه بسا با آن حضرات از اظهار آن بر اكثر شيعه نيز خوددارى و احتراز مىفرمودهاند كه عقولشان آن را قبول نمىكند و يا باعث غلو آنها مىشود و لذا ائمه ( ع ) آن را به بعض از خواص خودشان مانند عمر بن اذينه رحمه اللّه كه از ثقات بوده اظهار فرمودهاند . « 2 »
و به نكتهاى در اينجا ناگزير از اشاره هستم : جمعى از مورخين تصريح كردهاند كه محمد بن جعفر بن أبي طالب و برادرش عون بن جعفر در روز ( شوشتر ) شهيد شدهاند و در همان
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 42 ، ص 107 .
( 2 ) . همان ، ج 42 ، ص 88 ، ط جديد .