تعقيبات بعد از نمازهاى فرايض پنجگانه است كه از تعقيبات مهمات به شمار است .
بعضى از فضلاء گفته : افضل اعمال و افضل اوراد و اذكار صلوات بر محمد و آل محمد است سلام اللّه عليهم اجمعين بخصوص در عقب فرايض كه بايد بر همهء دعاها صلوات را مقدم داشت . « 1 »
در اسرار الصلاة « 2 » در فصل تعقيبات پس از تكبيرات سهگانه بعد از نماز كه از تعقيبات است گفته : بعد از آن صلوات فرستادن است و صلوات به صورت خاصى نقل كرده و بعد از آن بعض تعقيبات ديگر بيان فرموده و گويد :
ثم تسبيح الزهراء ( س ) و الاخبار الواردة فى فضله كثيرة . . . الخ .
البته بايد انسان از جاى خود تكان نخورده به نحوى كه در تشهد نماز قرار گرفته بود و از آن فارغ شد زانوهاى خود را از قبله برنگردانيده در حال رو به قبله و تورك و تكلم ننموده و به دور خود رو نگردانيده مشغول تسبيح حضرت زهراى بتول ( س ) بشود .
امام صادق ( ع ) فرموده « 3 » : ما اطفال خودمان را به آن تسبيح امر مىكنيم مانند اينكه به نماز امر مىنماييم و آن تسبيح بعد از هر نماز به من محبوبتر از هزار ركعت نماز خواندن در هر روز است . و جاى شك نيست كه آن تسبيح مبارك از افضل تعقيبات است .
و اگر كسى بعد از تكبيرات سهگانه بعد از نماز آيهء شريفهء :
إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ . . .
الخ را بخواند و بعد از آن صلوات بفرستد و بعد مشغول تسبيح صديقهء طاهره ( س ) بشود مانعى ندارد به نحوى كه در تشهد نشسته بود به وضع نشستن خود چنانچه بيان شد تغيير نداده باشد و تسبيح حضرت زهرا ( س ) را به جا بياورد در موقع خود آورده است .
شيخ صدوق ( قدس سرّه ) در كتاب خصال به سندى كه در غايت وثاقت و اعتبار است از امام صادق ( ع ) از امير المؤمنين ( ع ) نقل كرده كه : در مجلس واحد چهار صد فقره از چيزهايى كه براى شخص مسلم در دين و دنيايش صلاحيت دارد تعليم فرموده در ضمن همان حديث شريف است كه فرموده :
فاذا فرغ العبد من صلاته فليصل على النبى ( ص ) و يسأل اللّه الجنة و يستجير من
هامش
( 1 ) . ر . ك : دعوة الحسنى فى ادعية الحسنى ، ص 27 ، 1314 ه . ق ، ص 27 ، ط بمبئى ، تأليف فاضل زاهد ميرزا على اكبر همدانى نزيل نجف اشرف متوفى 1325 ه . ق .
( 2 ) . اسرار الصلاة عالم مؤيد به تأييدات ربانى آقاى حاج ميرزا جواد ملكى تبريزى ( قدس سرّه ) ، ص 283 ، ط تهران ، 1380 ه . ق .
( 3 ) . مفتاح الفلاح شيخ بهايى ( ره ) ، ص 49 ، ط مصر .