أن يبتدءوا بالتاريخ من اول السنة » كه براى مبدأ قرار دادن تاريخ هجرى از اول محرم اين عبارت را ذكر كرده است يعنى خواستند تاريخ را از ماه محرم قرار دهند و آن قبل از آمدن رسول اللّه ( ص ) به مدينه دو ماه و ده روز است چون دوست داشتند كه ابتدا كنند به تاريخ از اول سنه .
و گذشت از قول رسول اللّه ( ص ) كه فرمود : اللهم . . . و هذه سنة جديدة .
اگر اشاره به امرى كه در زمان جاهليت بوده باشد جاى شك نيست كه رسول اللّه ( ص ) آن را تصديق فرموده چنانچه ماههاى قمرى را قرآن كريم تصديق فرموده و شهور اسلامى را با آنها قرار داده است و فرموده :
ان عدة الشهور عند اللّه اثنا عشر شهرا فى كتاب اللّه . « 1 »
و مسعودى گفته : كه در خبر زهرى وقت معلومى براى اين كه با آن وقت تاريخ تعين شود نيست ، جوابش از بياناتى كه تا اينجا نگارش يافت واضح است زيرا روشن گشت كه اول وقت تاريخ از اول روز ورود رسول اللّه ( ص ) است به مدينه چنانچه در تحقيقات سهيلى و ديگران دربارهء آيهء شريفه « من اول يوم » گذشت و دو ماه و ده روز تقريبا عقب كشيدن ضرر نمىرساند اگر هجرت در ربيع الاول يقينى باشد و ممكن است نظر به بعض تواريخ ورود رسول اللّه ( ص ) به مدينه در ماه محرم باشد چنانچه صاحب تنقيح المقال اين قول را اختيار فرموده است « 2 » ولى از فرمايشهاى خود رسول اللّه ( ص ) فهميده شد كه خودش ماه محرم را اول تاريخ هجرت مباركهء خويش قرار داده است و لذا امير المؤمنين ( ع ) عليه پافشارى فرموده كه بايد آنچه رسول اللّه ( ص ) خودش تعيين فرموده برقرار بماند .
پس در نظر مورخ مسعودى ( ره ) عمده اعتمادش بر حسب مذاق مورخى خويش به همان شهرت ميان تاريخنويسان است بدون اين كه مطلب را با غوررسى و از روى تحقيق عميقانه نگارش داده باشد .
و از روشن شدن مبدأ تاريخ هجرى كه خود رسول اللّه ( ص ) امر فرموده كه تاريخ قرار داده شود و وحى است ، معناى حديثى كه شيخ صدوق ( ره ) در معانى الاخبار روايت فرموده از حضرت امام صادق ( ع ) عليه و علامهء مجلسى ( ره ) آن را در بحار الانوار « 3 » نقل فرموده و در آن حديث در جواب يكى از زنادقه كه از بنى اميّه بوده از حروف مقطعهء قرآنى آيهء شريفهء ( المص )
هامش
( 1 ) . توبه / 36 .
( 2 ) . تنقيح المقال شيخ مامقانى ( قدس سرّه ) ج 1 ، ص 115 ، س 12 ، ط نجف اشرف .
( 3 ) . بحار الانوار ، ج 10 ، صص 163 - 164 ، ط جديد .