و از آنچه از سرعت سير در آن زمانها نگارش داده شد و شواهد آورديم و نيز شواهد زيادى در متون تواريخ اسلامى موجود است گرچه قبول نماييم كه از راه سلطانى اسرا را به شام بردهاند باز سرعت سير شتران جماز ذلول آن زمانها و مراكب تربيتشدهء بريدها در اندك مدت آن راه را طى مىكردند اگر چه فرض شود اسرا را با مراكب خودشان برده باشند - گرچه ثابت نيست - و محدث نورى ( ره ) قياس به زمان خود فرموده و با مترهاى زمان خويش اندازهگيرى كرده است و لذا آن همه استبعادها را به قلم آورده حتى كار را به جايى رسانيده كه از ممتنعات به شمار آورده در صورتى كه ميان مكه و كوفه بيشتر از شام تا كوفه است شواهد زيادى موجود است ( چنانچه مقدارى نقل شد ) در مدت هشت روز و يا ده روز طى مىكردهاند و اين كه در شام يك ماه ماندهاند مورد اعتماد نيست چنانچه از فاضل قزوينى ( ره ) نيز در گذشته نقل شد و معلوم نيست مرحوم سيد ( قدس سرّه ) آن را از كجا نقل فرموده است .
داستانهايى كه امثال صاحب كتاب بحر المصائب كه خواسته اسم كتابش با مسماى آن مطابق شود براى منازل عرض راه ميان كوفه و شام تراشيده ابدا قابل ارزش و مورد اعتماد نيست تماما مأخوذ از افواه و كتب مجهول المؤلف و از قصهسرايان و نقليات بىمدرك قصهخوانان بوده و از نظر دقت و تحقيق به كلى بر كنار است .
و تصريح طبرى كه ده روز در شام بودهاند قطعا كليهء مدت توقف اسرا و عزادارى آنها در آنجا و توقف در دمشق را مرادش مىباشد خيال نشود كه ده روز در خانه و دربار شخصى يزيد مانده و هفت روز عزادارى كرده و چند روز هم براى تهيهء مراجعت توقف نمودهاند و از اين قبيل تصورات و تخيلات كه مجرد احتمالات بيشتر نيست بلكه گفته شد كه بيشتر از هشت روز و يك هفته توقف نكردهاند چنانچه فاضل قزوينى ( ره ) و غيره تصريح بر آن كردهاند .
و مدت هفت روز عزادارى غير از ده روز توقف در شام باشد كه صاحب كامل بهايى نوشته به متفردات آن كتاب در نقل تواريخ چندان نتوان اعتماد كرد چنانچه با تأمل در آن در نقل قضاياى تاريخى روشن است .
و سير با خط مستقيم در مراجعت از شام كه احتياج به آب و ساير ما يحتاج داشته است خود محدث نورى ( ره ) تصريح فرمود كه يزيد پليد اسراى اهل بيت ( ع ) را با اجلال و اكرام روانه نموده پس قطعا كليه ما يحتاج آنها را از آب و غيره تهيه مىبينند از كجا بر ما معلوم شده كه لوازم استراحت آن راه را فراهم نياوردهاند همهء آن حرفها مبعّداتى مىباشد كه به ذهن مىآيد
تحقيق دربارهء اول اربعين حضرت سيد الشهدا ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 122
مساهمون: محمد على قاضى طباطبائى
ص١٢٢