اعضايش پيدا شده كه به آن بد شكل و سيما شده جز امير المؤمنين ( ع ) كه به اين طول ايام مقاتله از عدو جراحتى و عيب و نقصى در بدن مباركش نرسيد و از دشمن بدى و مكروهى نديد جز ضربتى كه از ابن ملجم به مكر و حيله به آن حضرت رسيد و اين آيهء باهرهايست كه خداى تعالى آن جناب را به آن امر عجيب در ميان تمام دليران روزگار ممتاز فرموده .
بعد محدث نورى ( ره ) فرموده كه كلام شيخ مفيد ( ره ) را نتوان باور كرد و به ظاهرش واگذاشت چه آن منافات دارد با اخبار بسيار كه بعضى از آن را خود آن شيخ معظم روايت كرده و به اختصار به جملهاى از آنها اشاره فرموده و حاصل مقدارى از آنها اين است كه به امير المؤمنين ( ع ) در جنگ احد جراحت بسيار رسيده است .
محدث نورى ( ره ) عدم نقل شيخ مفيد ( ره ) را دليل مىداند ولى آنچه آن را شيخ ( ره ) از مسلّمات دانسته و نقل كرده آن را باور نمىفرمايد ولى نمىدانم چرا محدث نورى ( ره ) متوجه نشده كه با اين كه شيخ مفيد ( ره ) بعضى از آن اخبار را خودش در كتاب اختصاص نقل كرده ولى به آنها اعتنا نفرموده و در ارشاد موضوع مزبور را از آيات باهره در وجود مقدس امير المؤمنين ( ع ) شمرده وجهش چيست ؟
لا بد بايد جهتى دارد كه شيخ اعظم ( ره ) اين رويه را پيش گرفته و اعتمادى به آن اخبار نفرموده و آن اين است :
در نظر شيخ اعظم مفيد ( ره ) خبر وارد در جراحت ديدن امير المؤمنين ( ع ) در جنگ احد مضطرب است و خبرى كه مضمونش اضطراب داشته باشد از حجيت ساقط و نزد شيخ اعظم مورد اعتماد نيست زيرا در آن اخبار در بعضى نقل شده كه بدن مبارك امير المؤمنين ( ع ) هشتاد جراحت برداشته بود و در بعضى هفتاد جراحت روايت شده و در ديگرى چنانچه در مجمع البيان طبرسى است شصت جراحت برداشته و در بعضى اخبار چنانچه در تفسير قمى ( ره ) نقل كرده نود جراحت است و قطب الدين راوندى ( ره ) در خرايج چهل جراحت نقل كرده و ابن شهر آشوب ( ره ) در مناقب شانزده جراحت نقل كرده ايضا در مناقب از كتاب ابان بن عثمان زياده از شصت جراحت نقل شده و با اين اضطراب در عدد جراحات چطور مىتوان زخم برداشتن امير المؤمنين ( ع ) را در روز احد تصديق كرد چنانچه شيخ مفيد ( ره ) در قضيهء تزويج عمر امّ كلثوم دختر امير المؤمنين ( ع ) همين رويه را اتخاذ فرموده و چون روايت را در قصهء تزويج نامبرده مضطربه ديده و لذا اعتماد نكرده و حديث تزويج مزبور را باطل دانسته است . « 1 »
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ص 107 ، مجلد 42 ، طبع جديد از اجزاء 8 جزء از مجلد تاسع ، عين عبارات شيخ مفيد ( ره ) در اضافات كتاب نقل خواهد شد به تعليقات رجوع شود .