انگيزهء اهتمام پيامبر به روانه ساختن سپاه اسامه
شيخ مفيد گويد : آنگاه پيامبر ، اسامه پسر زيد بن حارثه را به عنوان فرماندهء سپاه تعيين فرمود . و به وى و همراهانش دستور داد به سوى سرزمينى از روم كه پدرش در آنجا كشته شده بود ، عزيمت كند . پيامبر صلاح دانست كه گروهى از بزرگان مهاجر و انصار را نيز به اردوى اسامه بفرستد تا در هنگام مرگش كسى كه در پى گرفتن خلافت و امارت مسلمانان است و در اين كار طمع ورزيده در آنجا حضور نداشته باشد . و بدين وسيله راه براى كسى كه خود به جانشينىاش برگزيده بود ، هموار شود و ديگر كسى دربارهء خلافت او منازعه نكند .
ازاينرو پيامبر ، اسامه را به فرماندهى سپاه گماشت و در روانه كردن آنان از مدينه ، جديت به خرج داد . آن حضرت به اسامه فرمان داد تا سپاه خود را از مدينه برداشته به طرف ناحيهاى به نام جرف حركت كند . از سويى ديگر نيز آن حضرت مردم را براى ملحق شدن به اسامه و حركت با او تشويق مىكرد و آنان را از سستى و كاهلى در اين امر برحذر مىداشت . در همين خلال بود كه بيمارى كه منجر به مرگ او شد ، بر وى عارض شد . اگر ما در اين حوادث به دور از تعصب و تنها با ديدهء انصاف بنگريم مىتوانيم گفت كه پيامبر از مرگ خويش آگاه شده و در سخنرانيها و خطبههاى مختلفى كه براى مردم ايراد كرده بود بارها اين مطلب را به آنها گوشزد كرده بود . از جمله در خطبهاى كه در حجة الوداع ايراد كرد فرمود : من نمىدانم شايد پس از اين سال ديگر شما را نبينم . يا در برخى از خطبههايش فرمود : اكنون وقت آن فرارسيده كه من از ميان شما رخت بربندم . همچنين او دربارهء حفظ و نگهدارى ثقلين به مردم سفارش مىكرد و فرمود : « جبرئيل هر سال يكبار قرآن را بر من عرضه مىداشت اما امسال دوبار آن را به من عرضه كرد و من آن را جز به سرآمدن اجلم نمىدانم . »
اعتكاف بيست روزهء پيامبر در اين سال نيز نشانهاى بر آگاهى آن حضرت از مرگش بود .
زيرا بنابر روايت ابن سعد در طبقات پيامبر هر سال ده روز به اعتكاف مىنشست . از اينها گذشته تصريحات و سخنان واضح آنحضرت خود گواه آن بود كه پيامبر نسبت به نزديكى مرگ خويش آگاه است . با آنكه بيمارى پيامبر ، رفتهرفته شدت مىيافت اما وى هر آن در روانه ساختن سپاه اسامه تلاش و جديت بيشترى از خود نشان مىداد و مردم را به پيوستن به اين سپاه وامىداشت و هماره مىفرمود : سپاه اسامه را روانه كنيد . آن حضرت هر بار از منزلش بيرون مىآمد و درحالىكه بر سرش پارچهاى پيچيده بود براى مردم سخن مىگفت و مىفرمود : سپاه اسامه را روانه سازيد . و هربار اين فرمايش را سه بار تكرار مىكرد . آن حضرت پس از بيمارى خود ، اسامه را به فرماندهى سپاه گماشت و چنان كه قبلا گفته شد ابن سعد نقل كرده است كه پيامبر در روز چهارشنبه بيمار شد و در روز پنجشنبه اسامه را به فرماندهى سپاه تعيين كرد . وى تمام سران مهاجر و انصار را تحت امر اسامهء جوان به خروج