ما را به يك صف درآورد و در برار ما قرار گرفت ونامهء رسول خدا را كه ايشان را به اسلام دعوت كرده بود ، خواند . آن گاه مردم همدان همگى به اسلام گرويدند . . . .
در سيرهء دحلان به نقل از بخارى از براء نوشته شده است : رسول خدا ( ص ) ما را به همراى خالد ، روانه يمن كرد . پس از مدتى نيز على ( ع ) را به جاى خالد فرستاد و به او فرمود : از هر كس از همراهان خالد كه مى خواهد در ركاب تو باشد ، جلوگيرى مكن و نيز هر كس را كه مى خواهد باز گردد ، اجازهء بازگشت بده . من جزو كسانى بودم كه با على ( ع ) همراه شدم . و اوقيه هايى چند به غنيمت گرفتم چون به نزديك همدان رسيديم مردم به سوى ما بيرون آمدند . على ( ع ) با ما نماز
گزارد و ما را در يك صف مرتب كرد آن گاه پيش روى ما برخاست و نامهء رسول خدا را براى همدانيان خواند . پس از آن مردم همدان يكپارچه به اسلام گرويدند .
آن گاه على ( ع ) خبر مسلمان شدن همدانيان را براى پيامبر ، نگاشت . چون رسول خدا ، نامهء على را خواند به سجده افتاد و سپس سر بلند كرد و فرمود : سلام بر همدان باد ! سپس على ( ع ) وهمراهانش پس از بازگشت از طايف وتقسيم غنايم آن به جعرانه گسيل شدند . و از همين روز همدان جزو ياران على ( ع ) وشيعيان خالص آن حضرت درآمدند . بدان گونه كه وقتى اربد خزارى پيش از جنگ صفين بر على ( ع ) حمله وفرار كرد ، همدانيان به تعقيب او پرداختند و در بازار براذين به او رسيدند و وى را در زير قدمها و به وسيلهء مشت ونيام شمشيرهاى خود كشتند .
شاعرى در اين باره سروده است :
به پروردگار پناه مى برم از آنكه مرگ من مانند اربد در بازار براذين باشد .
همدانيان به نوبت او را با ضربهء كفشهايشان زدند و هنگامى كه دستى بالا مى رفت دست ديگرى بر او فرود مى آمد .
امير المؤمنين ( ع ) نيز در روز صفين خطاب به همدانيان فرمود : اى مردم همدن شما زره و نيزهء من هستيد . ونيز دربارهء آنان فرمود :
اگر من نگاهبان در بهشت مى بودم به همدان مى گفتم كه با آرامش وامينت به بهشت وارد شويد .
شيخ مفيد گويد : اين منقبت تنها به اميرالمؤمنين ( ع ) تعلق دارد و كس ديگرى از صحابه نتوانسته است به مانند اين منقبت و يا منقبتى نزديك به آن دست يايد . زيرا وقتى كه پيامبر از چگونگى جريان كار خالد مطلع شد و از تباه شدن كار مى ترسيد جز على ( ع ) كسى را پيدا نكرد كه بتواند به جبران ين كار اقدام كند . پس على را براى اين مأموريت انتخاب كرد و على نيز به بهترين وجه ، به انجام اين كار پرداخت و برابر عادت الهى ، بار ديگر توفيق نصيب وى شد وتوانست آن طور كه دلخواه پيامبر بود اين مأموريت را به آخر رساند و به
سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — صفحة 329
مساهمون: على حجت كرمانى
ص٣٢٩