برتر از عبادت انس و جن كه انبيا هم جزو ايشانند ، باشد . و نام عمرو بن عبدود جز در اين جنگ ، در جاى ديگرى نيامده است . در سيرهء حلبيه مطالبى نوشته شده كه خلاصهء آن چنين است : استدلال ابن تيميه ، كه در بالا ذكر شد ، صحيح نيست . زيرا كشتن عمرو متضمن نصرت دين و خذلان كافران است . ابن تيميه گويد : « عمرو فقط در اين جنگ شركت داشته و نام او در جنگ ديگرى ذكر نشده است » حال آنكه بنابر روايات ، وى در روز بدر نيز همراه با مشركان بود و آنقدر جنگيد تا زخمى شد و به همين علت نتوانست در جنگ احد حضور يابد . چون هنگام جنگ خندق فرارسيد ، عمرو با نشانى مشخص بيرون آمد . نويسندهء سيرهء حلبيه ادامه مىدهد : نذرى كه عمرو بن عبدود كرده و سوگند خورده بود كه بر سرش روغن نمالد تا محمد را بكشد نيز قول ابن تيميه را رد مىكند .
نگارنده گويد : سخن ابن اسحاق كه گفته است : عمرو بن عبدود در شجاعت سومين قريش بود نيز قول ابن تيميه را مردود مىكند . حاكم در مستدرك گفتار خواهر عمرو را كه در سوگ وى شيون مىكند و مىگويد « چه كسى جرئت رويارويى با تو داشت » را نقل مىكند و همين قول نشانگر آن است كه خواهر عمرو گمان مىكرده است كه كسى را توان مقابله با عمرو نيست . وى مىگويد : عمرو پهلوانان را كشته و با هماوردانى بزرگ نبرد آزموده بود .
همچنين معروفيت عمرو به « پهلوان يليل » « 59 » نافى قول ابن تيميه است . اين لقب عمرو در شعر مسافع جمحى كه آن را در رثاى عمرو سروده ذكر شده است . وى گويد : عمرو بن عبدود نخستين پهلوان در گذر از خندق و پهلوان يليل بود . همينطور سخنى از پيامبر نقل شد كه بر معروفيت عمرو در جنگاورى و شجاعت دلالت داشت . از اين گذشته مسلمانان از رويارويى با عمرو طفره مىرفتند و حتى وقتى پيامبر براى تشويق آنان بهشت را براى ايشان تضمين كرد ، كسى حاضر نشد به مصاف عمرو برود . اين همه قراينى است كه نشان مىدهد عمرو در دلاورى و جنگاورى آوازهيى داشته است . همچنين در مرثيههايى كه براى عمرو سروده شده مكرر دربارهء شجاعت او و جايگاهى كه وى از نظر دليرى در ميان قريش داشت ، سخن به ميان رفته است . قول مسافع بن جمحى كه بيتى از آن در بالا گذشت ، از همين نوع اشعار است . هبيرة بن ابى وهب يكى از همراهان عمرو در جنگ خندق كه بعد از كشته شدن عمرو موفق به فرار شد ، اشعارى سروده و در آن از دلاوريهاى عمرو ياد كرده است .
ذهبى در تلخيص المستدرك ، پس از نقل حديث دوم ، مىنويسد : خداوند ، رافضيى را كه
هامش
( 59 ) . يليل نام محلى بود كه در آن جنگى به وقوع مىپيوندد و عمرو كه در آن جنگ شركت داشته قهرمانيهاى بسيارى از خود به نمايش مىگزارد . - م .