ازهار « 1 » آرند ، و جمعى كه تركيب كنند ميان آب و ازهار ، و جمعى كه مثلثات و مسدّسات « 2 » و بيوتات بنا كنند ، براى هر يكى خانه [ اى ] صيفى و شتوى ؛ و اگر از يكى از ايشان نتنى « 3 » برآيد كه بر نجاست نشسته [ باشد ] ، در حال بفرمايد كه از ميان به دونيم كنند و از مسكن بدر اندازند ، و از ترتيب يعسوب ايشان قرآن بدان ناطق است و اخبار بدان وارد و عيان بر آن شاهد ، حيث قال :
وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ
« 4 » .
الرابع : آنكه خداى تعالى فرمود كه :
وَ كَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْها وَ هُمْ عَنْها مُعْرِضُونَ
« 5 » و قال اللّه تعالى :
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ
« 6 » .
امّا دليل آفاق براى [ اثبات ] « 7 » ائمّه عليهم السّلام چند نوع است :
اوّل كه بارى تعالى آسمانها بيافريد و او را به مستقرّ ملائكه و معبد ايشان كرد ، و فلك البروج كه فلك هشتم است ملجأ و ميزان كواكب و بروج نهاد ، و ادوار جمله كواكب سياره و ثابته تابع او كرد ، و مثال او چون مثال رسول است و دوازده بروج چون دوازده امام كه احوال سفليات جمله مبنى است بر ايشان ، و اين بروج دوازدهگانه از فلك البروج فيض اقتباس كنند ؛ و منه قوله تعالى :
وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ حِفْظاً ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ
« 8 » . كذلك ائمه عليهم السّلام علوم اقتباس مىكنند و به رعايا مىرسانند . امّا كواكب را نيز بىسردار نگذاشت ، بلكه آفتاب را سلطان كواكب ساخت و حركات و انوار كواكب را تابع حركات و نور آفتاب گردانيد . چنان كه خدم و حشم سلطان معايش خود از خزينه و انبار سلطان برند و گيرند ، بارى تعالى چنان تقدير كرد كه جملهء كواكب نور از آفتاب
هامش
( 1 ) گلها .
( 2 ) اصل : مسلّ سات .
( 3 ) بوى بد و ناخوش ، اصل : نتتى .
( 4 ) نحل : 68 .
( 5 ) يوسف : 105 .
( 6 ) فصّلت : 53 .
( 7 ) نسخه ر .
( 8 ) فصّلت : 12 .