خلافت طالوت و غيره . بارى تعالى حجّت خلافت وى را معلّل كرد به دو امر : اوّل به علم ، دويم به جسم كه قوّت است ، و هما يحاولان الخلافة ، و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت :
« كائن فى امّتى ما كان فى بنى إسرائيل » « 1 » و قال اللّه تعالى :
وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا
« 2 » پس عند اين اختلاف اهل قبله يافتم در على عليه السّلام و ابو بكر ، و على عليه السّلام را يافتم به اجماع عالميان كه او عالمتر بود . اوّل به قول او كه « لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا » « 3 » و هيچ صحابه و عالمى الى يومنا بدين كلام وى تكذيب نكردند و نه ردّ بر او ، و كذلك قوله : « سلونى ما دون العرش » « 4 » أوّل يوم جلوسه خليفة ، و به حضور جميع صحابه گفت كه : « علّمنى رسول اللّه ألف باب من العلم فانفتح لى من كلّ باب ألف باب » « 5 » و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت در حقّ او - اجماعا من الناس - : « أقضاكم علىّ » « 6 » و قضا محتاج بود به جملهء علوم ، و چند هزار حديث از رسول روايت كرد و ابو بكر يازده حديث روايت كرد ، و ابو بكر و عمر معنى « ابّا » ندانستند فى قوله تعالى :
وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا
« 7 » قال كلّ منهما : « فأما الفاكهة فأعرفها و الأبّ فلا أعرف » ، و عمر خواست كه سورة البقرة ياد گيرد ، مقدور نشد ؛ و جسم كه قوّت است و شجاعت اظهر من الشمس بود از آن على عليه السّلام دون شيخين . پس آن تعليل كه بارى تعالى براى صحّت خلافت طالوت كرد در على عليه السّلام موجود بود و در عمرين مفقود . پس عند التنازع اقتدا به على عليه السّلام واجب ديدم . امّا بقاى اين حكم واجب آمد به سه وجه :
اوّل : قوله تعالى :
وَ لا تَجِدُ لِسُنَّتِنا تَحْوِيلًا
« 8 » و فى قوله تعالى :
أُولئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ
« 9 » .
هامش
( 1 ) بحار الأنوار ، ج 36 ، ص 284 و كنز العمال ، ج 11 ، ح 30837 .
( 2 ) اسراء : 77 .
( 3 ) بحار الأنوار ، ج 40 ، ص 153 ؛ ج 46 ، ص 135 ؛ ج 67 ص 321 ؛ ج 69 ، ص 209 و ج 70 ، ص 142 .
( 4 ) شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 224 .
( 5 ) كنز العمال ، ج 13 ، ح 36372 .
( 6 ) بحار الانوار ، ج 39 ، ص 68 ؛ ج 40 ، ص 87 ، 150 و 178 ؛ ج 41 ، ص 141 و ج 46 ، ص 136 و 309 .
( 7 ) عبس : 31 .
( 8 ) اسراء : 77 .
( 9 ) انعام : 90 .