فصل در ذكر نسب و مولد ابو مسلم مروزى
بدان كه مورّخان را در مولد و نسب ابو مسلم ، و نام او و نام پدر او ، اختلاف بسيار است ؛ امّا آنچه نزد اصحاب ما اماميّه به صحّت رسيده ، آن است كه مولد او قريهء « خطرنيه » « 23 » بوده ، از ناحيهء نرس و جامعين كه از نواحى كوفه بود ، و او را عبد الرّحمن و پدر او را احمد نام بود . و اين احمد گاهى در ملازمت معقل حدّاد عجلى و گاهى در خدمت ابو عكرمه سراج عجلى به سر مىبرد . و مادر ابو مسلم كنيزك معقل حدّاد بود ، و مؤيّد اين روايت است آنچه نوّاب مستطاب مرتضى ممالك الاسلام ، خاتمة المجتهدين - خلّد اللّه ظلّه العالى على مفارق المسلمين الى يوم الدّين - در « مطاعن المجرميّه » ايراد فرموده كه : « قد كان أبو مسلم هجينا من أهل الكوفة و كان مولده قرية من أعمالها [ يقال لها خطرنيه فاذا انفذه ابراهيم الى خراسان و قوى امره فقيل له ابو مسلم ] « 24 » المروزى لانّه خرج فى كورة المرو منها و اقام كثيرا بها » . يعنى : « بتحقيق كه بود ابو مسلم هجينى « 25 » از اهل كوفه ، و بود مولد او ديهى از اعمال كوفه كه آن ديه را خطرنيه مىگفتند ؛ پس چون فرستاد او را ابراهيم به خراسان و قوت گرفت امر او ، گفتند او را ابو مسلم مروزى ، از براى آنكه خروج كرد در شهر مرو ، و اقامت نمود در آن شهر بسيار » و كسى را كه به شهر مرو نسبت مىدهند ، او را مروزى و مروى مىگويند ؛ و هجين ، عبارت از كسى است كه پدر او آزاد و مادرش بنده بوده باشد ، امّا مشخّص نشده كه خودش بنده بوده يا آزاد . بعضى را عقيده آن بود كه احمد مذكور ، كنيزك مزبور را به اجازت