يوم الخندق خير من عبادة الثّقلين و جناب مولانا كمال الدين حسين خوارزمى « 1 » در سير خود اين حديث را به اين طريق بيان كرده : لمبارزة علىّ بن ابى طالب يوم الخندق افضل من اعمال امّتى الى يوم القيامة يعنى هرآينه مبارزت على بن ابى طالب « 2 » در روز خندق با عمرو عبد ود فاضلتر است از تمامى اعمال امت من تا روز قيامت . از مضمون حديث نبوى و از منطوق كلام واجب الاحترام جناب مصطفوى ارباب طريقت و اصحاب حقيقت استدلال نمودهاند كه بستان سراى شريعت ، سبز و سير آب از بحر ذو الفقار است و خرابى بنياد كفر و نگونسارى بتان و بتپرستان به زور بازوى حيدر كرّار است . بيت :
هر چه گفتيم در اوصاف كماليت او * همچنان هيچ نگفتيم كه صد چندان است
نقل است كه چون على - عليه السلام - عمرو عبد ود را به آن خوارى بر خاك هلاك انداخت عكرمه و ضرار بن الخطاب و نوفل هر سه به انتقام خون عمرو متوجه على شدند . راوى گويد كه على پيش روى ايشان دويد نوفل در پيش بود او را به يك ضرب تيغ هلاك گردانيد . ضرار و عكرمه روى به گريز آوردند . اصحاب رسول - صلّى اللّه عليه و آله - چون از على - عليه السلام - آن شجاعت بديدند غيرت كردند و چند تن خود را به خندق افكندند و حمله بر دشمنان بردند از آن جمله يكى عمر بود ، او نيز تيغ كشيده حمله برد . در اين محل ضرار بن الخطاب كه از ضرب ذو الفقار روى به گريز آورده بود به عمر رسيد و سر راه بر برادر خود گرفت و عمر خواست كه بر او شمشير زند ضرار چستى نموده نيزهاى بر عمر محكم كرد و خواست كه او را به قتل رساند . على - عليه السلام - رسيد و نگذاشت كه بر عمر ظفر يابد اما على - عليه السلام - به عمر گفت : اين نعمت مشكور است كه بر تو ثابت كردم ، ياد دار و فراموش مكن . راوى گويد كه چون عمر نزد پيغمبر رسيد گفت : يا رسول اللّه ! برادرم ضرار مرا هلاك كرده بود اگر على -
هامش
( 1 ) - ب : « مولانا جمال خوارزمى » .
( 2 ) - « يوم الخندق . . . ابى طالب » را ب و ج ندارد .