شد و يك روز زياده در مدينه توقف ننموده باز متوجه قلعه شد و بفرمود تا درختان خرما را قطع كردند و آن را زيادتى غم و الم ايشان گردانيدند ، و كفار را از هيچ جانب يارى و مددكارى پيدا نشد . و چون پانزده روز على - عليه السلام - ايشان را محاصره داشت به تنگ آمدند و ترسى عظيم در دلهاى ايشان افتاد ، فرياد برآوردند و نداى الامان به آسمان رسانيدند . رسول - صلّى اللّه عليه و آله - ايشان را امان داد و ايشان كس نزد پيغمبر فرستادند كه چون ما را امان داديد كرم ديگر كنيد و بگذاريد كه از ديار شما بيرون رويم . آن سرور فرمود ملتمس شما به اجابت مقرون گردانيديم اما به شرط آن كه اسلحه را بگذاريد و از اموال آن مقدار كه بر شتران بار كنيد هر كس بر داريد و بيرون رويد . ايشان راضى شدند و خانههاى خود را به دست خود خراب كردند . حضرت حق سبحانه و تعالى از براى توبيخ و سرزنش كفار اين آيهء كريمه فرستاد ، قوله تعالى :
قَذَف فِي قُلُوبِهِم الرُّعْب يُخْرِبُون بُيُوتَهُم بِأَيْدِيهِم وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِين فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ
« 1 » پس كارسازى كردند و بر ششصد شتر بار بنهادند و از حصار بيرون آمدند و جا و مقام موروثى را و مال و متاع كسبى را به صد غصه و غم و به هزار محنت و الم گذاشتند ، بعضى به جانب شام رفتند و بعضى روى به خيبر آوردند و بعضى ديگر از آن طوايف به اطراف طايف پريشان گرديدند و اسلحهء بسيار و اموال بىشمار گذاشتند . از آن جمله سيصد زره ، اعلا و پانصد شمشير زيبا و پنجاه زره ميانه و پنجاه خود و باقى آلات حرب از كمان و تير و نيزه و شمشير و سپر و خنجر و از خورش و پوشش به همين دستور بود بلكه از دستور نيز مىافزود . بيت :
مخالف در ره غم گشت پا مال * به دست آمد فزون ز اندازه اموال
در كتب معتبر ديدم و از ائمهء حديث نيز شنيدم كه چون رسول - صلّى اللّه عليه و آله - به فتح و نصرت متوجه مدينه شد اكابر و اصاغر انصار پيش سيّد مختار آمدند و گفتند :
يا رسول اللّه ! مهاجران بسيار و احتياج ايشان نيز بىشمار است و هيچكس را از ايشان
هامش
( 1 ) - الحشر 59 / 2 .