( اسراف مالى ، خرج بدون دليل ) را پديد مىآورد . و وقتى كه اين خلقها ( در انسان ) پديد آيد ، از خود اين خلقها اين افعال صادر مىشود . و عفاف با ميانهروى در تقاضاى لذت - لذتى كه از طعام يا نكاح حاصل مىشود - پديد مىآيد و زيادى اين لذت ، شره ( ميل بسيار زياد ) را به دست مىدهد و كمى در آن باعث عدم احساس لذت مىشود و البته اين مذموم است . و وقتى كه اين خلقها حاصل شود از اين افعال نيز آن خلقها سر مىزند و ظرافت طبع و نكته سنجى خلقى است ميل كه با ميانهروى در استعمال شوخى پديد مىآيد ، اساسا انسان به شادى محتاج است و شادى هميشه رو به سوى امورى دارد كه زيادهروى در آن لذتبخش يا غير آزاردهنده است . شوخى از جمله امورى است كه زيادهروى در آن لذتبخش يا غير آزاردهنده است و ميانهروى در آن ظرافت طبع را به ارمغان مىآورد و زيادهروى در آن باعث پديد آمدن بىحيايى و گستاخى ( مجون ) است و كمى در آن بىزبانى و بىدست و پايى ( فدامه ) ، و شوخى در همه جا راه دارد ، در آنچه انسان مىگويد و در آنچه انجام مىدهد و در آنچه از ديگران مىخواهد و ميانهروى در آن ، اندازهاى است كه سزاوار انسان آزادهء خوشاخلاق گشادهروى آرام است كه چنان بگويد و چنان بشنود و برشمردن اين امور به طور كامل درخور تحمل اين كتاب نيست و اين مطلب در جاى ديگرى به طور كامل برشمرده شده است .
صداقت انسان در مورد خودش وقتى پديد مىآيد كه انسان عادت كند خود را به خيراتى كه واقعا در او وجود دارد ؛ چنانكه سزاوار است توصيف كند و وقتى انسان عادت كند خود را به خيراتى
تحصيل السعادة والتنبيه على سبيل السعادة ( سعادت از نگاه فارابى ) ( فارسى ) — صفحة 97
مساهمون: أبو نصر الفارابي
ص٩٧