همراه جزئيات آن امر شود . اين جزئيات با اراده پديد مىآيند ، درست وقتى كه در زمانى خاص و مكانى خاص از جانب پديدآورندهاى خاص اراده مىشوند . چه در زمانى كوتاه يا بلند ، چه در مكانى بزرگ يا كوچك ، به اين نيرو ، نيروى متفكره گفته مىشود .
نيروى فكريه چگونه استنباط مىكند ؟
26 . چيزهايى كه راهشان اين است كه به وسيلهء نيروى متفكره استنباط شوند ، بر اين مبنا استنباط مىشوند كه در راه تحصيل غايت و غرض خاصى نافعاند . شخص استنباط كننده ، در ابتدا اين غايت را در نظر گرفته ، در نفس خود بر ساير امور مقدم قرار مىدهد ، سپس در پس اشيايى مىگردد كه به وسيلهء آنها اين غايت و آن غرض حاصل مىشوند .
تكامل نيروى فكريه و آثار آن
27 . هرچه نيروى فكريه به مرور زمان كاملتر شود ، در هنگام استنباط مىتواند اشيا مفيدترى را استنباط نمايد . در بعضى از مواقع خيرى است حقيقى و گاه شر و گاهى امور خيرى كه مظنون است كه خير هست يا نه ، اگر اشيايى كه استنباط مىشوند با توجه به غايتى خاص ، نافعترين امور باشند ، اشيا استنباط شده زيبا و خوب است و اگر آن غايات امور بدى باشند ، چيزهايى كه با نيروى متفكره استنباط مىشود نيز چيزهاى بد و امور قبيح و زشت خواهند بود اگر آن