مبادى نفسانيه اطلاع مىيابد و از آنجا به نظر در حيوان ناطق اوج مىگيرد . با جستجو در مبادى حيوان ناطق ناگزير مىشود از اينكه دريابد . ( نظر ) در چه چيزى است و به وسيلهء چه چيزى است و چگونه است و از چه چيزى است و براى چيست ؟ در اين حال است كه با عقل رودررو مىشود و با اشيا [ رودررو مىشود ] كه به وسيلهء چه چيزى است و چگونه است و از چيست و براى چه وجود دارد . اين جستجو او را به آنجا مىكشاند كه از آنجا به مبادى ديگرى اطلاع يابد [ كه از اجسام نبوده در اجسام نيز نمىباشند و اجسام نبوده و نخواهند بود ، سپس در نظر به حيوان ناطق به چيزى شبيه آنچه در نظر به اجسام سماوى به آن رسيده بود مىرسد . پس به آنجا مىرسد كه به مبادى ] غير جسمانى اطلاع يابد ، مبادى كه نسبت آنها به آنچه ما دون اجسام سماوى است ، مانند نسبت مبادى غير جسمانى است كه به هنگام نظر كردن در اجسام سماوى از آنها اطلاع حاصل شد به اجسام سماوى . و از نفس و عقل به مبادى اطلاع مىيابد كه براى آنها پديد آمدهاند و به نهايات و كمالات نهايى كه انسان براى آنها تكوين يافته است راه مىيابد و مىفهمد كه مبادى طبيعى كه در انسان و در تعاليم او وجود دارد ، براى آنكه انسان به وسيلهء آن ، به كمال خود كه براى رسيدن به آن ساخته شده است برسد كافى نيست و برايش روشن مىشود كه در آن به مبادى نطقى و عقلى محتاج است كه انسان به وسيلهء آنها به سوى كمال خود پيش رود . در اين حال است كه براى ناظر ، جنس ديگرى بجز آنچه بعد از طبيعيات قرار
تحصيل السعادة والتنبيه على سبيل السعادة ( سعادت از نگاه فارابى ) ( فارسى ) — صفحة 27
مساهمون: أبو نصر الفارابي
ص٢٧