معلوم گردد ، « مقدمات اول » ناميده مىشوند و به وسيلهء آنها به علومى مىرسيم كه با جستجو ، استنباط ، تعليم « 1 » و تعلم حاصل مىشوند .
مطلوب چيست ؟
2 . چيزهايى كه علم به آنها با جستجو يا تعليم مورد طلب قرار مىگيرد ، چيزهايى هستند كه در آغاز كار مجهول بودهاند ، اما پس آن ، مورد جستجو قرار گرفته و دانستن آنها به صورت خواهش درونى در آمده ، مطلوب واقع شدهاند . پس آنگاه كه پس از اين حالت طلب ، آنها براى انسان حاصل شدند - خواه به وسيلهء استنباط ، خواه تعليم اين نتايج براى انسان به صورت اعتقاد يا رأى يا علم درمىآيد . در واقع آنچه انسان از هر مطلوبى مىخواهد ، اين است كه به وسيلهء آن حق اليقين به دست آيد ، البته چه بسيارند امورى كه براى ما يقين ايجاد نمىكنند ، بلكه اى بسا با بعضى از آنها يقين حاصل مىشود و در بعضى از آنچه [ از آن ] مىخواهيم ، براى ما حالت گمان و اقناع پديد مىآيد ، و گاهى كه براى ما در آن يك صورت خيالى حاصل مىشود اى بسا در راه رسيدن به آن ، راه را گم مىكنيم تا آنجا كه گمان مىكنيم به آن رسيدهايم بدون آنكه در واقع به آن رسيده باشيم و اى بسا كه در آن حال حيرت بر ما مستولى مىشود . آنگاه كه نزد ما دلايل اثبات مسأله با دلايل ابطال آن هر دو به يك اندازه قوى باشند و
هامش
( 1 ) . م ط : يا .