« انّ النّبىّ يهجر » ( پيامبر هذيان مىگويد ) ! امّا آنها بدين گونه آوردهاند :
« انّ النّبىّ قد غلب عليه الوجع » ( درد بر پيامبر غالب شده است ) . اين تصرّف به خاطر تهذيب عبارت و كاستن از استهجان آن بوده است .
دليل اين سخن ، مطلبى است كه « ابو بكر احمد بن عبد العزيز جوهرى » در كتاب « سقيفه » از « ابن عباس » آورده كه : به هنگام احتضار پيامبر ( ص ) ، در خانه مردانى بودند ، « عمر بن خطاب » جزو آنان بود ، رسول خدا ( ص ) فرمود : « دوات و صفحهاى بياوريد ! تا براى شما نامهاى بنويسم كه پس از من هرگز گمراه نگرديد » ، « عمر » در اين موقع كلمهاى گفت كه معنىاش اين است : « درد بر پيامبر غلبه كرده است » ، سپس اضافه كرد :
« حسبنا كتاب اللّه » ( كتاب خدا ما را كفايت است . ) افرادى كه در خانه بودند اختلاف و نزاع نمودند ، بعضى مىگفتند : بياوريد و نزديك آييد ! تا پيامبر براى شما بنويسد ، و بعضى گفتهء « عمر » را تكرار مىكردند . پس آنگاه كه « حرفهاى ناروا » و « اختلاف » زياد شد ، پيامبر ( ص ) خشمگين گرديد و فرمود : « قوموا ! » ( از نزد من برخيزيد ! ) « 359 » .
به روشنى مىيابيد كه « معارضهء عمر » را نقل به معنى نمودهاند نه عين لفظ آن . و آنچه مىتواند شما را به اين گفته راهنمائى كند اين مطلب است : محدّثانى كه نام شخص مخالف را نياوردهاند به عين لفظ
هامش
( 359 ) رجوع كنيد به شرح نهج البلاغهء ( ابن ابى الحديد ) ج 6 ص 51 ط مصر با تحقيق محمد ابو الفضل .