حقشناس
1 - توضيحى بر « عدول صحابه » از بعضى « نصوص »
1 - شرح حال و تاريخ زندگى بسيارى از صحابه نشان مىدهد كه آنها « متعبّد به نصّ » بودهاند امّا آن نصوصى كه مخصوص « مسائل تعبّدى » و مختصّ به « شئون اخروى » باشد همانند نصّ بر روزهء ماه رمضان ، رو به قبله بودن هنگام نماز ، تعداد نمازهاى واجب يوميّه ، عدد ركعتهاى هر كدام ، كيفيّت انجام آنها ، نصّ بر اينكه طواف اطراف خانهء خدا هفت شوط است . . . و امثال اينها كه مخصوص منافع اخروى و جهان ديگر است .
امّا آنچه متعلّق به « سياست » بود همچون « حكومت » و « امارت » جايى را به شخص معيّنى سپردن ، تدبير امور « دولت » ، پايهريزى شئون « مملكت » و تجهيز « سپاه » ، . . . در اين موارد ، متعبّد به آن نبودند و التزام به نصوص آن را در جميع احوال ، و عمل به مقتضاى آن را لازم نمىدانستند ، بلكه براى خود نيز محلّ « بحث و گفتگو » و مجال براى « نظر