« همان كتابى كه اگر بر كوه نازل شود آن را از بيم خداوند شكافته و فروتن مى بينى » .
اى مردم مدينه اگر دل بيمار داشته باشيد ، تندرستى شما را از آن بى نياز نمى كند . خداوند براى هر چيز سببى قرار داده كه بر آن چيره است و آن را مطيع فرمان خود قرار مىدهد و خداوند دلها را بر بدنها چيره قرار داده است و هرگاه دلها كژى پيدا كند بدنها هم پيرو آنهايند و همانا كه دلها براى اهل دل هم نرم نمى شود مگر آنكه صحيح و سالم باشد و چيزى جز شناخت خداوند و قوت نيت و بينش درست دل را سالم نمى دارد ، اگر دلهاى شما تقواى پروردگار را درك كند همانا بدنهاى شما هم در اطاعت از خداوند در خواهد آمد .
اى مردم مدينه ديار شما ديار هجرت و محل استقرار رسول خدا ( ص ) است كه چون خانه و قرارگاه او بر او تنگ شد و دشمنان آزارش دادند و روى بر او ترش كردند ، خداوند او را به سوى شما منتقل نمود بلكه به سوى قومى منتقل كرد كه به جان خودم سوگند چون شما نبودند ، بلكه آنان در كوبيدن باطل همراه حق و جهان ديگر را بر اين جهان برگزيده بودند . آنان در سختى به اميد پاداش و ثواب آن شكيبا بودند و خدا را يارى دادند و در راه او جهاد كردند و با پيامبر خدا ( ص ) همكارى كردند و از نورى [ قرآن ] كه همراه او نازل شده بود پيروى كردند و خدا را بر خود برگزيدند هر چند خود دچار سختى و تنگنا بودند . و خداوند متعال براى آنان و امثال آنان و كسانى كه به هدايت ايشان هدايت يافتهاند فرموده است : « و هر كس خود را از بخل نفس خويش نگهدارد ، آنان به حقيقت رستگارانند » و شما كه پسران ايشان و بازماندگان فرزندان آنان هستيد اقتدا به ايشان و پيروى از سنت آنان را رها كرديد ، دلهايتان كور و گوش هوشتان كر است ، از هوس پيروى كرديد شما را از هدايت بازداشت و از مواعظ قرآن غافل كرد ، اينك پندهاى قرآنى شما را از گناه باز نمى دارد كه باز ايستيد و اثرى نمى گذارد كه پند گيريد و شما را از خواب غفلت بيدار نمى كند كه بيدار شويد . شما نسبت به آن قوم كه پيش از شما بودند و درگذشتند چه جانشين و خلف ناستودهيى هستيد ، نه آيين و روش آنان را عمل كرديد و نه وصيت ايشان را محفوظ داشتيد و نه از آنان پيروى
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 47
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٤٧