كه نماز ما و ايشان و روزه و حج و قبله ما و ايشان و دين ما و ايشان يكى است اما آرزوها و هوسها متفاوت است بار خدايا كار اين امت را همچنان كه در آغاز سامان بخشيدى اصلاح فرماى و بنيادش را محفوظ بدار از آنجا كه اين قوم سرزمين شما را در نورديدند و بر شما ستم ورزيدند در جنگ با دشمن خود كوشش كنيد و از خداوند ، پروردگارتان ، يارى جوييد و نواميس خود را نگهبانى كنيد . آن گاه نشست .
نصر گويد : عبد الله بن عباس در آن روز براى مردم عراق خطبه خواند و چنين گفت : سپاس خداوند پروردگار جهانيان را ، آن كه زمينهاى هفتگانه را زير ما بگسترد و آسمانهاى هفتگانه را بر فراز ما برافراشت و ميان آنان خلق را بيافريد و روزى ما را از آنها فرو فرستاد . و سپس همه چيز را دستخوش فرسودگى و نيستى قرار داد جز ذات جاودانه و زندهء خويش كه زنده مىكند و مى ميراند . همانا خداوند متعال رسولان و پيامبران را گسيل فرمود و حجتهاى خود بر بندگان خويش قرار داد « براى حجت تمام كردن يا بيم دادن » . بدون آگاهى و فرمان او فرمان برده نمى شود . بر هر كس از بندگان كه خواهد منت مى نهد و سعادت و اطاعت مىدهد و بر آن كار پاداش عنايت مىكند ، و با آگاهى او از او نافرمانى مىشود و عفو مىكند و با بردبارى خويش مى بخشد . خداوند به اندازه درنگنجد و هيچ چيز به پايگاهش نمى رسد . شمار همه چيز را به شمار در آورد و دانش او بر همه چيزى محيط است . و گواهى مى دهم كه خدايى جز خداى يكتاى بى انباز نيست و گواهى مى دهم كه محمد بنده و رسول او و پيشواى هدايت و پيامبر برگزيده است . تقدير و مشيت خداوند ما را به آنچه مى بينيد كشاند . تا آنجا كه رشته كار اين امت از هم گسيخته و پراكنده شد .
معاوية بن ابى سفيان از ميان مردم فرومايه يارانى پيدا كرده است تا بر ضد على كه پسر عمو و داماد رسول خداست قيام كند . على نخستين مردى است كه با پيامبر نماز گزارده و از شركت كنندگان در جنگ بدر است و در تمام جنگهاى پيامبر همراه او بوده است و در اين مورد هم بر همگان برترى داشته است . و حال آنكه معاويه در آن حال مشرك بود و بت پرست .
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 130
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص١٣٠