شده است و او را براى تبليغ رسالت خود برگزيده و رحمتى از خود بر آفريدگان خويش قرار داده است . او همچنان كه خداى از سرشتش آگاه بود نرمخوى مهربان و از همه خلق خدا نژادهتر و نكوچهرهتر و بخشندهتر و نسبت به پدر و مادر نيكوكارتر و بر پيوند خويشاوندى مواظب تر و از همگان به دانش برتر و به بردبارى پرمايهتر و بر عهد و پيمان امين تر و وفادارتر بود . هرگز مسلمان و كافرى مدعى نشد كه از او ستمى ديده باشد ، بلكه ستم مى ديد و مى بخشيد و قدرت انتقام پيدا مى كرد و گذشت مى نمود . تا آنكه او كه درود و سلام خدا بر او باد در حالى كه مطيع فرمان خدا و بر آنچه به او مى رسيد صابر بود و در راه خدا آن چنان كه حق آن است جهاد كننده بود ، در گذشت و مرگش فرا رسيد ، درود و سلام خدا بر او باد .
درگذشت او بر همه مردم زمين چه نكوكار و چه تبهكار بزرگترين مصيبت بود .
سپس كتاب خدا را ميان شما بر جاى گذاشت كه شما را به اطاعت خدا فرمان مىدهد و از نافرمانى او باز مى دارد . همانا پيامبر ( ص ) با من عهدى فرموده است كه از آن سرپيچى نخواهم كرد . اينك با دشمن خود روياروى شدهايد و به خوبى دانستهايد كه سالارشان منافق است و آنان را به دوزخ فرا مى خواند ، و حال آنكه پسر عموى پيامبرتان با شما و ميان شماست و شما را به بهشت و اطاعت فرمان خداوندتان و عمل به سنت پيامبرتان فرا مى خواند . هرگز كسى كه پيش از هر مرد نماز گزارده و هيچ كس در نماز گزاردن با پيامبر بر او پيشى نگرفته است و از شركت - كنندگان بدر است نمى تواند با معاويه كه اسير جنگى آزاد شده و پسر اسير جنگى آزاد شده است برابر باشد به خدا سوگند كه ما بر حقيم و آنان بر باطلند و مبادا كه آنان بر باطل خويش مجتمع باشند و شما از حق خويش پراكنده شويد و سرانجام باطل آنان بر حق شما پيروز شود : « با آنان جنگ كنيد تا خداوندشان با دستهاى شما شكنجه كند » و اگر شما چنين نكنيد خداوند آنان را به دست كسان ديگرى غير از شما عذاب خواهد كرد .
يارانش برخاستند و گفتند : اى امير المومنين هر گاه مى خواهى ما را به جنگ دشمن ما و دشمن خودت ببر كه به خدا سوگند ما كسى را با تو عوض نمى كنيم ، بلكه همراه تو مى ميريم و همراه تو زندگى مى كنيم . على عليه السلام به آنان فرمود : سوگند به كسى كه جان من در دست اوست هنگامى كه با همين شمشير خود در پيشگاه
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 127
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص١٢٧