با آنكه آخرين وصايا حق قانونى هر مسلمانى است كه در حال جان دادن است . اما اين حق طبيعى از بزرگترين شخصيت جهان اسلام سلب مىشود ، گويا كسانى كه مانع اين كار شدند ، مىدانستند كه آن حضرت چه مطلبى را مىخواهد بنويسد ، در غير اين صورت چرا در طول حيات شريفش به شعار حسبنا كتاب اللّه تمسك ننمودند و مانع بيان احكام شرعى و مسائل اعتقادى نشدند ؟
نتائج اين حادثه مهم
بدون شك ، اين مخالفت ، نخستين برخورد مستقيم و به تعبير اين محقق اردنى ، احمد حسين يعقوب ، در كتاب عدالة الصحابة ، « رويارويى پرخاشگرانه و ناهنجار » بين خليفه دوم و پيروانش با رسول گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بود و نتايج مهمى را به همراه داشت كه مهمترين آنها عبارتاند از :
1 . حذف سنت : با طرح شعار « حسبنا كتاب اللّه » كه محورىترين شعار خليفه دوم و پيروان او به شمار مىآيد ، يار جدا نشدنى قرآن ، از آن گسسته شد و كسانى كه منبع رسمى تفسير قرآن و بيان حقايق آن به شمار مىرفتند ، به حاشيه رانده شدند . از اين پس ، ديگر ابهامات قرآن با مراجعه به على عليه السلام حل نخواهد شد و ايشان به عنوان يك منبع اختيارى ، محلّ مراجعه حاكمان اسلامى خواهد بود ، به اين معنا كه هر جا صلاح باشد به او مراجعه خواهد شد
هامش
4 ، ص 31 و 65 و ج 5 ، ص 137 و ج 7 ، ص 9 و ج 8 ، ص 161 و صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 16 و ج 3 ، ص 16 و صحيح مسلم به شرح نووى ، ج 11 ، ص 94 و 95 و مسند احمد حنبل ، ج 1 ، ص 222 و 355 و ج 3 ، ص 286 و ج 4 ، ص 356 ، ح 2992 و شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 114 ، چاپ اول مصر و افست بيروت و ج 6 ، ص 51 و ج 12 ، ص 79 ، تحقيق محمد ابو الفضل و نيز ج 3 ، ص 803 ، چاپ مكتبة الحياة و ج 3 ، ص 167 چاپ دار الفكر و تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 193 و ج 3 ، ص 192 و 193 و كامل ابن اثير ، ص 320 و سبط جوزى حنفى ، تذكرة الخواص ، ص 62 و ابو حامد غزالى ، سر العالمين و كشف ما فى الدارين ، ص 21 .