پاسخ داد : « خداوند در قرآن پاسخ داده است و مىفرمايد :
ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ * قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ * وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ * وَ كُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخائِضِينَ * وَ كُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ * حَتَّى أَتانَا الْيَقِينُ ،
( از اهل جهنم پرسيده شد : ) چه چيزى شما را در جهنم انداخت ؟ * گفتند : ما از نماز گزاران نبوديم * و به مساكين اطعام نمىكرديم * و با فرو روندگان در دنيا فرو مىرفتيم * و روز قيامت را تكذيب مىكرديم * تا اينكه مرگ ما را فرا گرفت . ( مدثر : 42 - 47 ) آن حضرت آن قدر شفاعت مىكند كه هيچ بى نمازى باقى نمىماند ، جز آنكه او را شفاعت خواهد كرد و حتى كسانى را كه هرگز به قيامت ايمان نداشتهاند شفاعت مىكند تا آنجا كه هر كس در وجودش ذرهاى خير بوده ، مشمول شفاعت آن حضرت خواهد شد . » « 1 » براستى چگونه مىتوان پذيرفت كه كسى حتى يك ركعت نماز نخوانده باشد و منكر معاد كه از اصول دين است باشد و شفاعت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شامل حال او شود ؟ اى كاش كسى در آنجا يك آيه پس از آيات خوانده شده را مىخواند تا بفهمد كه سخن كعب چه مقدار با قرآن موافق است . پس از آن آيات ، خداوند مىفرمايد :
فَما تَنْفَعُهُمْ شَفاعَةُ الشَّافِعِينَ
، شفاعت هيچ شفاعت كنندهاى به حال آنان سودمند نيست . » ( مدثر : 48 ) نتيجه پرسش از كعب الاحبار و امثال او چيزى جز اين نمىتواند باشد . البته درباره جهنم و عذاب آن اختلاف نظر وجود دارد و يكى از نظراتى كه مطرح شده است و به عمر بن خطاب ، ابن مسعود ، ابو هريره ، ابو سعيد و گروهى ديگر نسبت داده شده است ، اين است كه عذاب جهنم محدود مىباشد و زمانى به پايان خواهد رسيد و همه اهل جهنم وارد بهشت خواهند شد . از عمر بن خطاب روايت شده است كه وى مىگفت : « اگر اهل آتش به اندازه ريگهاى كوير در جهنم بمانند ، سرانجام روزى از آن خارج
هامش
( 1 ) . الدر المنثور ، ج 6 ، ص 285