از وفات رسول خدا تصميم گرفتم كه عبا به دوش نيندازم تا قرآن را براى مردم جمع كنم . » ابو بكر گفت : « هرطور كه خواستى رفتار كن ! » « 1 » گر چه شيعيان روايت را با اين شكل نمىپذيرند ، اما به هر حال اين روايت از نسخه تدوين شدهاى كه نزد آن حضرت بود خبر مىدهد . افزون بر آن از ابن جريح و ابن سيرين روايت شده كه گفتهاند : « قرائتى كه در سال رحلت پيامبر خدا براى آن حضرت خوانده شد . همين قرائت امروزى است . » « 2 » به يقين آخرين قرائتى كه براى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از قرآن خوانده شد ، قرائت على عليه السلام بود ، زيرا آن حضرت از همه به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نزديكتر بودند و كسى جز ايشان نيز چنين ادعايى را مطرح نكرده است . بنا بر اين ، نسخه اصلى قرآن ، بايد از روى قرائتى باشد كه على عليه السلام داشته است و اين ، همان نسخه تدوين شدهاى است كه امير مؤمنان عليه السلام با خود داشتند . اعضاى هيأت نيز اعلام كرده بودند كه هر جا به اختلافى برخورد مىكردند ، جاى آن را خالى مىگذاشتند تا به آخرين قرائتى كه بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كرده بودند دست يابند . « 3 »
دليل ديگر ما بر اين مطلب آن است كه بر طبق نظر مشهور و معروف ،
هامش
( 1 ) . المصنف ، ج 7 ، ص 197 و كنز العمال ، ج 13 ، ص 127 و نيز ر . ك . طبقات ابن سعد ، ج 2 ، ص 101 و الاستيعاب ، ابن عبد البر ، ج 3 ، ص 974 و أنساب الأشراف ، ج 1 ، ص 587 و التسهيل ، ابن جزى ، ج 1 ، ص 6 . در اين روايات تصريح شده است كه على عليه السلام قرآن را همان گونه كه نازل شده جمع آورى كردهاند اما دست كسى به قرآن على بن ابى طالب عليه السلام نرسيده است ، ولى به نظر ما اين سخن صحيح نيست و قرآن موجود از روى همان قرآن تدوين يافته است . اين احتمال نيز وجود دارد كه مراد از قرآنى كه به دست كسى نيفتاده است ، همان نسخههاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم باشد كه به على عليه السلام اعطا كردند و آن حضرت از روى آنها استنساخ فرمودند و پس از مدتى از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، مردم را از وجود آن آگاه كردند ، ولى حكومت نپذيرفت و قرآن فعلى در زمان عثمان از روى نسخه دوم نوشته شد . در زمينه عرضه قرآن به امت ر . ك . كافى ، ج 2 ، ص 633 و مناقب ال أبى طالب ، ابن شهر آشوب ، ج 1 ، ص 319 و احتجاج طبرسى ، ج 1 ، ص 225 .
( 2 ) . المصنّف ، ج 7 ، ص 204
( 3 ) . كنز العمال ، ج 2 ، ص 582