به جز عثمان ، تنها يك نفر ادعا كرد كه قرآن رسمى از روى نسخه عمر تدوين شده است و او عبد اللّه بن مسعود بود و دليل اين ادعا نيز اين بود كه وى نمىخواست مصحف خودش را تحويل دهد و تابع قرآن حكومت شود ، از اين رو براى توجيه عملكرد خويش چنين گفت : « من نسخه خويش را تحويل نمىدهم و هر كس نيز مىتواند ، نسخه خود را پنهان كند . به خدا قسم من از دهان رسول خدا هفتاد سوره شنيدم ، در حالى كه زيد بن ثابت با موهاى بافته شده در مدينه بازى مىكرد ! » « 1 » دليل دوم اين نظريه آن است كه همانطور كه پيش از اين ذكر شد ، عمر كلمات و عباراتى را جزء قرآن مىدانست كه ديگران نمىپذيرفتند ، مانند « فامضوا إلى ذكر اللّه » به جاى
« فَاسْعَوْا إِلى ذِكْرِ اللَّهِ »
و اينها را به همان شكلى كه اعتقاد داشت مىنوشت . اگر نسخه عثمانى كاملا منطبق با نسخه خليفه دوم بود . بايد آيات مورد نظر عمر در قرآنها موجود باشد ، حال آنكه چنين نيست .
دليل سوم ما اين است كه حكومت ، با اصرار فراوان قرآن حفصه را پيدا كرد و از بين برد و به يقين اگر نسخه اصلى ، نسخه حفصه بود ، از بين نمىرفت . در روايتى آمده است كه : « عثمان تعهد كرد نسخه حفصه را به او بر گرداند و حفصه نيز آن را به وى داد ، عثمان از آن نسخه بردارى كرد و آن را پس داد و تا حفصه زنده بود ، آن قرآن نيز نزد وى بود . اما مروان نيز همواره از او قرآنش را مىخواست تا از ميان ببرد و حفصه امتناع مىكرد . پس از وفات او و فراغت يافتن از دفن وى ، مروان از عبد اللّه بن عمر ، برادر حفصه ، قرآن را طلب كرد و او تحويل داد . مروان نيز آن را پاره پاره كرد و گفت : « به اين دليل پاره كردم كه آيههاى آن در نسخههاى بعدى حفظ شده است و من مىترسم پس از مدتى مردم بگويند : اين قرآن با قرآنهاى ديگر فرق مىكرد ، يا آنكه
هامش
( 1 ) . همان ، ص 1005