مىبينيم كه جمع آورى قرآن از زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و پس از آن به آنها نسبت داده شده است ، مانند سعد ، پدر عمير بن سعد كاردار عمر « 1 » و عبد الواحد « 2 » كه نسبش مشخص نيست و أم ورقه « 3 » و عقبة بن عامر جهنى « 4 » زهير بن قيس بلوى « 5 » و عبادة بن صامت بن قيس . « 6 » چگونه مىتوان از تصريح به جمع آورى عدول كرد و روايات تاريخى را بر حفظ قرآن حمل نمود ! از مجموع سخنان مىتوان نتيجه گرفت به هيچ وجه مشكل تدوين قرآن در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و پس از آن وجود نداشته است و در حقيقت ، عدهاى اين مشكل ساختگى را به وجود آوردند ، زيرا پس از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، على عليه السلام قرآن تدوين شده به خط خويش را به سردمداران حكومت عرضه داشت ، ولى آنان آن را نپذيرفتند تا زمينه براى عدم وجود يك نسخه رسمى فراهم شود .
نكته ديگر آن است كه سنّيها از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رواياتى نقل مىكنند كه در آنها مردم را به فراگيرى قرآن از چهار نفر سفارش كرده بودند : عبد اللّه بن مسعود ، ابىّ بن كعب ، معاذ بن جبل و سالم غلام حذيفه . « 7 » از دليل عدم پذيرش قرآن على عليه السلام و جفاى مردم به اهل بيت عليهم السلام كه همنشينان قرآن هستند بگذريم ، اگر خلفا در قلب خود مايل به تدوين قرآن بودند ، آيا به سفارش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در
هامش
( 1 ) . أحمد بن يحيى البلاذرى ، فتوح البلدان ، توفى 375 ، مصر : مكتبة النهضة المصرية ص 210
( 2 ) . اسد الغابة ، ج 3 ، ص 333
( 3 ) . كنز العمال ، ج 13 ، ص 628
( 4 ) . عبد الكريم سمعانى الأنساب ، توفى 562 ، بيروت : دار الجنان ، ج 2 ، ص 134 و تهذيب التهذيب ، ج 7 ، ص 216
( 5 ) . ابن حجر العسقلانى ، تعجيل المنفعة ، توفى 582 ، بيروت : دار الكتاب العربى ، ص 140
( 6 ) . تهذيب التهذيب ، ج 5 ، ص 98
( 7 ) . صحيح بخارى ، ج 4 ، ص 228 و ج 6 ، ص 102 و صحيح مسلم ، ج 7 ، ص 148 و مسند احمد ، ج 2 ، ص 163 و 190 و سنن ترمذى ، ج 5 ، ص 338 و مستدرك حاكم ، ج 3 ، ص 225 و 227 و كنز العمال ، ج 2 ، ص 49 . و مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 311