شمريد و از آن استفاده كنيد كه خداوند مىفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْها وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ
، اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، از چيزهايى پرسش نكنيد كه اگر براى شما آشكار شود ، شما را ناراحت مىكند و اگر هنگام نازل شدن قرآن از آنها بپرسيد ، براى شما بيان خواهد شد ، خداوند آنها را خواهد بخشيد و خداوند آمرزنده و بردبار است . » ( مائده : 101 ) ما در مورد اين آيه و فرمايش آن حضرت بسيار صحبت كرديم و جرأت نداشتيم هنگام نزول قرآن سؤال كنيم ، از اين رو نزد عربى بيابانى كه از مطلب خبر نداشت رفته ، ردايى به او داديم تا نزد رسول خدا برود و پرسش ما را از ايشان سؤال كند . او هم نزد آن حضرت رفت و پرسيد : « يا نبى اللّه ! چگونه ممكن است علم از ميان برود ، در حالى كه قرآن نزد ماست و ما آن را مىآموزيم و به زن و فرزند و غلامان خود نيز ياد مىدهيم ؟ » رسول خدا سرش را بلند كرد ، ديديم كه صورتش از عصبانيت سرخ شده است و فرمود : « واى بر تو ! آيا اين يهود و نصارى نيستند كه تورات و انجيل در ميان آنان بود ، در حالى كه الآن به هيچ يك از دستورات پيامبرانشان عمل نمىكنند ؟ بدانيد كه با رفتن علما ، علم نيز از بين مىرود ! و اين جمله آخر را سه بار تكرار فرمود . « 1 »
در اين روايت ، سؤال كننده به صراحت اعلام كرده است كه قرآن نزد آنان بوده است و آن را ياد مىگرفتند و به يكديگر نيز ياد مىدادند و اين مطلب ، نظريه كتابت قرآن و تدوين آن را در زمان شخص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تأييد مىكند .
2 . از ابن عباس روايت شده است : « صحيفهها و نسخههاى قرآن خريد و فروش نمىشد ، بلكه افراد ، كاغذ را نزد رسول خدا مىآوردند و اشخاص به نوبت و براى تقرب جستن به خداوند ، قرآن را مىنوشتند تا تمام مىشد . » « 2 »
هامش
( 1 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 266 . و نيز ر . ك . سنن ترمذى ، ج 4 ، ص 140 و مجمع الزوائد ، ج 1 ، ص 199 .
( 2 ) سنن بيهقى ، ج 6 ، ص 16