خيمهها ماننده است به خيمههاى ايشان وليكن قبيله نه آن قبيله است . . . » « 1 » .
أبو حامد غزّالى ( متوفاى 505 ه . ق ) در احياء علوم الدّين تا توانست از اين جماعت نكوهش كرد وآنان را أحمق وجاهل وفاجر ومنافق خواند . « 2 »
ابن عربى ( متوفّاى 638 ه . ق ) پس از نقل بيت مورد استشهاد قشيرى ، افزود كه امروز نه خيمهاى مانده است ونه قبيلهاى ؛ يعنى وضع از زمان قشيرى بدتر است ، وهمه چيز از دست رفته است ؛ كه صوفيان اين دوره وزمان تنها صوفيان صوفند ، يعنى بلباس وصورت ايشانند ، نه بروش وسيرت ايشان . خانقاههايشان باشكوه وفراخ وآباد ، ظاهرشان آراسته وپسنديده وفريبا ولى باطنشان خراب وتيره وتباه است . دنيا در دلهايشان بزرگ است وحق در جانهايشان كوچك . هر چه مىيابند ، از حلال وحرام ، مىخورند ؛ وهر چه مىخواهند ، از روا وناروا ، انجام مىدهند . نه علم به حرام از حرام بازشان مىدارد ، ونه زهد از رغبت به دنيا . « 3 »
جلال الدّين مولوى ( متوفّاى 672 ه . ق ) گفت :
هست صوفي آنكه شد صفوت طلب * نه لباس صوف وخيّاطى ودبّ
صوفيى گشته به پيش اين لئام * الخياطة واللّواطه والسّلام « 4 »
سعدى شيرازي ( متوفاى 691 ه . ق ) نوشت : « پيش از اين طايفهاى بودند بصورت پريشان وبمعنى جمع . اكنون جماعتى هستند بصورت جمع وبمعنى پريشان » . « 5 »
حافظ شيراز ( متوفّاى 790 ه . ق ) هم ، چنين سرود :
هامش
( 1 ) ترجمهء رسالهء قشيريّه ، ص 10 .
( 2 ) إحياء علوم الدّين ، ج 3 ، ص 393 .
( 3 ) ر . ك : محيى الدّين ابن عربى ، صص 149 ، 150 .
( 4 ) مثنوى ، دفتر پنجم ، ص 431 .
( 5 ) گلستان ، باب دوّم ، در اخلاق درويشان .