ه ) عبارتى كه مسكويه دربارهء زندگى عامري آورده ، در حكم جملهء معترضهاى است كه در ضمن سخن از ابن عميد به طور گذرا متعرّض آن شده ودر واقع مانند آن است كه بگويد « عامري را در محضر أستاذ ابن عميد ديدم ، كه چون بر علوم أو آگاه شد در پيش أو براي تعلّم زانو زد » .
و ) سخن ابن عميد در تجارب الأمم چنان است كه گويى عامري نزد ابن عميد سالهاى زيادى را بسر برده تا به گفتهء أو « كتابهاى دشوار فلسفي را نزد أو بخواند » وچون ابن عميد در 359 ه در گذشته ( در ماه صفر ) بايد ديدار أو با عامري در سال 356 ه يا 357 ه اتّفاق افتاده باشد - ليكن مسكويه آن را در ذيل وقايع 359 ه ذكر كرده است . پس اگر فرض كنيم كه عامري در اوّل آن سال نزد ابن عميد رفته باشد ، معنى آن اين خواهد بود كه حضور أو آن اندازه كه بتواند در آن مدّت چيزى نزد أو بخواند نبوده است . زيرا در همين سال ابن عميد براي فرونشاندن « فتنهء حسنويه » از رى بيرون رفته ودر آن سفر درگذشته است بنا بر اين يكى از اين دو فرضيه را بايد بپذيريم . نخست اينكه ، ذكر خبر ديدار عامري ومسكويه در ذيل وقايع سال 359 ه بدان معنى نيست كه در همان سال أو را ديده است ، چون سخن از ديدار عامري در ضمن سخن از ابن عميد مطرح شده نه به طور مستقيم دربارهء عامري . بنا بر اين ديدار عامري وابن عميد مىتواند در سالهاى قبل از 359 ه مثلا در 356 ه يا 357 ه اتّفاق افتاده باشد .
فرض دوم اينكه ، ديدار ايشان در همان سال 359 ه واقع شده باشد ودر آن صورت درس خواندن عامري نزد ابن عميد واقعيت چندانى ندارد .
ز ) أبو على مسكويه در گفتگوى خود با أبو سليمان منطقي نويسندهء منتخب صوان الحكمة يك بار ديگر موضوع ديدار عامري با ابن عميد را ذكر مىكند واين بار به جاى عبارات قبل چنين مىگويد : « . . . هنگامى كه عامري بر وسعت اطلاعات وعلوم أستاذ واقف شد متحيّر گرديد » « 46 » ودر اين گفتار ، ديگر خبري از تعلّم وشاگردى نزد أو مطرح نشده است وما طبعا روايت دوم را منطقىتر مىدانيم . عامري از اينكه ابن عميد تا حد زيادى در فلسفه تبحر داشته در شگفت مانده زيرا ، پيش از آن ، أو را تنها مرد أدب وسياست مىشناخته است . بر اين أساس روايت أول مسكويه بايد تعبيرى از خود أو دربارهء ابن عميد ونتيجهگيرى از حيرت عامري از وسعت معلومات ومهارت ابن عميد در فلسفه باشد . وچون اين مطلب را مسكويه پس از گذشت 30 سال از آن واقعه نوشته است به جزئيات آن نمىتوان اعتماد كرد .
ح ) برخى از پژوهندگان چنين تصور كردهاند كه عامري در هنگام ديدار با ابن عميد از
هامش
( 46 ) . أبو سليمان سجستانى ، منتخب صوان الحكمة ، ص 137 .