كه شخص أخير را خلف بن أحمد أمير سيستان به قتل رساند .
اسماعيليان در عهد أمير منصور بن عبد الملك بن نوح سامانى مجددا كوشيدند بر دولت سامانى سيطره يابند وشايد در اين موج جديد شخص خليفهء فاطمى مسئوليت مستقيم داشت ؛ زيرا بغدادي مىگويد كه پس از مرگ عضد الدولة « زعيم مصر طمع در ملوك نواحي شرق بست وبراي بيعت با خلافت خويش با آنها مكاتبه كرد وخواست كه خطبه به نام أو كنند . از جملهء ايشان قابوس وشمگير وأبو الحسن سيمجور جواب ردّ دادند . « 253 » ونوح بن منصور به قتل أعيان ايشان پرداخت . ليكن اميران خوارزم آن را پذيرفتند » « 254 » ودر عهد أمير منصور سامانى « دعوت مجدّد ايشان عدهاى را جذب كرد » « 255 » واز جمله معاريف ايشان أبو عبد الله محمد بن أحمد جيهانى است كه « تربيت وتعليم » نصر بن أحمد را به عهده داشت ومتّهم به زندقة وثنويت بود . « 256 »
بدين ترتيب مذهب باطني دوباره رواج يافت ورجال دربار سامانى بدان گرويدند وياران ايشان بسيار شد ، چنان كه مردم أطراف پنداشتند كه همهء اهالى شهرها بويژه بخارا آن مذهب را پذيرفتهاند . « 257 » وسران آن قوم در تكاپو بودند كه مردم خراسان وغرب جيحون را نيز به آن طريقه درآورند ، ليكن البتكين - سپهسالار خراسان - به أمير منصور نامه نوشت كه : « همهء خواص تو ورجال دربار وديوان به مذهب قرامطه درآمدهاند وقصد خروج دارند . » « 258 »
با وصول اخبار تمرّد از فرغانه وطالقان ، أمير منصور وزير خود را عزل كرد وقاضى أبو على بلعمى را به وزارت دعوت كرد ودر روز بعد فرمان داد « مجلس مناظرهاى ميان علما وسران قرامطه ترتيب يابد وهر چه نتيجهء آن مجلس شد بر ايشان حكم شود » « 259 » . پس از انجام مناظره بعضي از قرامطه محكوم به تازيانه ونفى بلد شدند ودر پى آن از معاريف طالقان ، نزديك به « چهار صد تن كه اعتراف به قرمطى بودن نمودند دستگير گرديدند . » « 260 »
أمير منصور « سپهسالارى خراسان را به ناصر الدولة أبو الحسن سيمجور واگذار كرد ولشكر خراسان را به درگاه احضار نمود وبدين وسيله توانست تمامى كساني را كه به قرامطه
هامش
( 253 ) نظام الملك در بيان پاسخهاى پادشاهان واميران به خليفهء فاطمى - طبق معمول - از حدّ عدالت وأدب پا را فراتر گذاشته است . از اين رو از ترجمهء دو سه جمله خوددارى شد . - م .
( 254 ) . بغدادي ، الفرق بين الفرق ، ص 292 .
( 255 ) . نظام الملك ، سياست نامه ، ص 247 . [ / متن فارسي ، ص 238 ] .
( 256 ) . همان ، حاشية ، ص 248 . [ مقايسه شود با : متن فارسي ، حاشية ، ص 38 - 237 ] .
( 257 ) . همان جا .
( 258 ) . همان ، ص 250 .
( 259 ) . همان ، ص 251 .
( 260 ) . همان ، ص 251 .