برجاست ، ولايت نيشابور وهرات ومرو را نيز داشته است . « 73 »
اما پسر إبراهيم ، أبو الحسن محمد ، كه « معروفترين شخص خاندان سيمجورى است ، به نقل رجال دين أميري عادل وخدا ترس بوده است وبرخى مآخذ أو را سختگير وسنگدل خواندهاند . روايات مربوط به أو از زمان خلع وى از مقام سپهسالارى ، دو گونه است . گروهى از مورّخان كه طرفدار عتبى وزير بودهاند ( از جمله عتبى مؤرخ وآنها كه از قول أو روايت كردهاند ، مانند ابن أثير ومير خواند وجز ايشان ) وگروهى كه از أبو الحسن سيمجور جانبدارى كردهاند ( مانند گرديزى ، عوفي ، حمد الله قزوينى ) . » « 74 » [ از اين جهت سيرهء أو دو گونه ثبت شده است . ]
حاكم نيشابورى گويد : أبو الحسن « از حكماى خردمند بود ، زبان دان ونويسنده وهوشيار . . . والى نيشابور وهرات وسيستان بود ودر حدود سى واند سال در كمال كاردانى ودادگرى حكومت كرد . رعايا همه از وى خشنود ومسلمانان در پناه أو در امن وراحت . » « 75 » وبنا به گفتهء گرديزى : « براي مردم كارهاى نيك بسيار كرد ، عدلگستر بود وسياست پسنديده داشت وآيينهاى خوب نهاد وهمواره با دانشمندان ونيكان مجالست داشت واز همهء زشتيهايى كه پيش از وى رايج بود خود را بر كنار مىداشت . » « 76 »
أبو الحسن بن سيمجور سه بار والى خراسان بوده است : از 347 تا 349 ه ، از 350 تا 371 ه ، از 376 تا 378 ه . وگويا در مرتبهء أول سختگير وبىپروا بوده است ، زيرا گرديزى دربارهء أو گويد : « أو در نيشابور ظلم بسيار كرد واز وى شكايت ودادخواهى به دربار بخارا پى در پى مىرسيد ودر نتيجة ، در جمادى الآخر سال 349 ه از مقام خود معزول شد . « 77 » امّا در مرتبهء دوم وى « أميري مستقل بود ونسبت به اميران سامانى چندان فروتنى نداشت مگر به آن اندازه كه به صلاح خود مىدانست وچون نوح دوم به پادشاهى رسيد ، أبو الحسن را بزرگ داشت وأو را ملقب به ناصر الدولة ساخت ودختر أو را به زنى گرفت » . « 78 »
مورخان نوشتهاند كه أبو الحسن محمد ، دوستدار دانشمندان وفقيهان ومتكلمان وفيلسوفان بود . عبد القاهر بغدادي از مناظرهء خود با إبراهيم بن مهاجر كرّامى در مجلس پسر
هامش
( 73 ) . سمعانى ( أبو سعد ، عبد الكريم بن محمد بن منصور التميمي ) ، الانساب ، ج 1 ، به كوشش محمد عوامه . نشر محمد امين دمج ، بيروت ، مطبعة محمد هاشم الكتبي ، دمشق ، بىتا ، ص 227 .
( 74 ) . بار تولد ، « أبو الحسن بن سيمجور » ، دائرة المعارف الاسلامية ، ج 1 ، ص 449 .
( 75 ) . سمعانى ، الانساب ، ج 1 ، ص 227 .
( 76 ) . گرديزى ، زين الاخبار ، ص 48 .
( 77 ) . همان ، ص 45 .
( 78 ) . بار تولد ، « أبو الحسن سيمجور » ، دائرة المعارف الاسلامية ، ج 1 ، ص 449 .