شافعيان غرب اسلامى انتشار يافت كه أبو الحسن اشعرى در آنجا مىزيست ومكتب ماتريدى در شرق وما وراء النهر ، بويژه در سمرقند انتشار يافت كه أبو منصور ماتريدى ساكن آنجا بود . از اين رو توقع چنان است كه أبو الحسن عامري كه مذهب حنفي داشت به ماتريديه تمايل داشته باشد نه به اشعريه ، وبه همين دليل است كه به اشعريه مىتازد وبه مذهب حنفي گرايش نشان مىدهد .
از اين بررسى مىتوان نتيجة گرفت كه عامري مذهب كلامي ماتريدى را از أبو بكر قفال اخذ كرده است وآثار اين انديشه در كتابهاى أو مخصوصا در انقاذ البشر من الجبر والقدر والإعلام بمناقب الإسلام بوضوح مشاهده مىشود .
گمان ما بر اين است كه سخن أبو حيان توحيدي واعجاب أو نسبت به بيان فيلسوفانهء عامري دربارهء فقه ومسائل آن در مجلس أبو حامد مرورودى « 198 » وآنچه در اين زمينه در كتاب الإعلام بمناقب الإسلام وى آمده است ، نوعي اثر اثرپذيرى از كتاب محاسن الشريعهء قفال را آشكار مىكند . ليكن اين مسأله نياز به مطالعهاى مقايسهاى بين آراء ماتريدى در آثار أبو بكر قفال وكتابهاى أبو الحسن عامري دارد . تا انديشهها واقتباسات عامري را از قفال روشن سازد . در حال حاضر ما نمىتوانيم از شاگردى عامري نزد قفال يا تأثر أو از وى با قطعيت سخن بگوييم وآنچه گفته شد احتمالي است كه شرايط آن عصر وويژگيهاى آن دو دانشمند اقتضا دارد .
3 . مآخذ فارسي فلسفهء عامري . أبو الحسن عامري در كتاب السعادة والاسعاد « 199 » بسيارى از انديشههاى اخلاقى وسياسي وفقهى ولغوى وفلسفي را از مآخذ فارسي اخذ كرده است .
اقتباسات أو از حيث مضمون ، منحصر به موضوعات سياسي واخلاقى است واز جهت كميّت در مقايسه با آنچه از يوناني وعربى اخذ نموده ، بسيار اندك است . اين گونه مطالب را مىتوان به دو دسته تقسيم كرد .
الف ) مآخذ فارسي قديم : اين بخش از مطالب عبارت است از سخنان پادشاهان إيران مانند اردشير وپسرش شاپور وانوشيروان ودارا وشيرويه وخسرو ووزير معروف بزرگمهر ودو مأخذ اصلى ، يكى جاويدان خرد وديگرى خداى نامه .
هامش
( 198 ) . أبو حيان توحيدي ، البصائر والذخائر ، مجلّد سوم ، بخش دوم ، ص 545 .
( 199 ) . مباحث كتاب فروخ نامه ( فرخ نامه ) را به دو سبب در اين تحليل نياورديم ، أول اينكه اين كتاب به أبى الخير امرى نسبت داده شده ومورد بررسى وتحقيق قرار نگرفته است كه آيا اين نام تصحيفى از اسم أبى الحسن عامري است ؟ . دوم اينكه تصويرى از نسخهء خطى اين كتاب به دست نياورديم .