پنهان است » « 72 » و « عقل چيزهاى حسى را نيز مىتواند مانند أمور عقلي تصور كند ، جز اينكه عقل أمور حسى را به نحو كلّى درك مىكند ، يعنى تصور عقل برحسب چگونگى جوهر ذات خويش است ، در نتيجة ادراك آن ادراك عقلي است » . « 73 »
ز ) كيفيات جسماني . افلوطين تحت تأثير انديشهء رواقى بر آن است كه « نور ، امرى كيفى است وأمور كيفى به خود قائم نيستند وقيامشان در وجود ، بر غير است : زيرا كيفيات به وسيلهء چيزهاى ديگر حمل مىگردند ، پس پرتو نوري اگر از كيفيات باشد بايد داراى حاملي جرمانى باشد » . « 74 » أبو الحسن عامري در رسالهء القول في الابصار والمبصر گويد : « رنگ از حيث ذات يكى از كيفيات جسماني است » . « 75 »
بدين ترتيب مىبينيم كه فلسفهء أبو الحسن عامري عناصر بسيار آشكارى از فلسفهء نو افلاطونى را دربر بردارد واين مطلب در كنار آنچه در بخش بعدى در اين باره روشن خواهيم كرد ، ما را بر آن مىدارد كه عامري را مبرّزترين فيلسوف مسلمان پيرو مكتب نو افلاطونى به شمار آوريم وبه همين دليل شايسته است كه در ارزيابى خود نسبت به پيروان اين مكتب در بين فلاسفهء اسلام در قرن چهارم هجرى تجديد نظر كنيم وپس از دستيابى به آثار أبو الحسن عامري با تعمّق بيشترى دربارهء أمثال أبو سليمان منطقي سجستانى وأبو حيان توحيدي به تحقيق بپردازيم .
مقايسهء متن كتاب برقلس « الخير المحض » با متن كتاب أبو الحسن عامري « الفصول في المعالم الإلهيّة »
كتاب برقلس الايضاح في الخير المحض در بين پژوهندگان مسلمان ومحققان مغرب زمين داستانى مفصّل دارد . اروپاييان اين كتاب را به نام كتاب في العلل
Liberde Causis
مىشناسند وجرارد كرمونايى آن را در بين سالهاى 1167 م تا 1187 م ( قرن ششم هجرى ) به زبان لاتينى ترجمه كرده ودر آن روزگار آن را به أرسطو نسبت داده است .
اما پس از آنكه ويليام أهل مويربك عناصر الثاؤلوجياى برقلس را از يوناني به لاتينى ترجمه كرد ، [ توماس ] اكوينى دريافت كه كتاب الخير المحض بر گرفته از كتاب عناصر الثاؤلوجياست . از اين رو اعلام داشت كه « كتابي به زبان عربى وجود دارد كه ترجمهء لاتينى آن
هامش
( 72 ) . همو ، « قول في قوى النفس » ، به نقل از توحيدي ، المقابسات ، ص 171 .
( 73 ) . همو ، الفصول في المعالم الإلهية ، ص 6 .
( 74 ) . ورق 10 در نسخهء خطى شمارهء 539 مارش شرقي ، كتابخانهء بودليان ، اكسفورد ( 11 ) ، ص 192 .
( 75 ) . عامري ، القول في الابصار والمبصر ، ظ / 4 .