الفاضلة را در بغداد شروع كرد ودر أواخر سال 330 ه آن را با خود به دمشق برد ودر 331 ه به اتمام رساند وپس از تنظيم وتبويب مطالب ، بعضي از مردم از أو خواستند فصولى در بيان معاني آن ترتيب دهد وفارابى فصل بندى كتاب را در 337 ه در مصر « 72 » به انجام رساند وبر اين أساس مىتوان به يقين رسيد كه كتاب السعادة والاسعاد اندكى بعد از سال 337 ه نوشته شده است .
ح ) فلاسفهء يونانيى كه نويسنده در السعادة والاسعاد از آنها نام برده است ، بويژه أفلاطون وأرسطو در اينجا كثرت اقتباس از آثار ايشان مورد نظر نيست بلكه صرف آشنايى أو با ايشان براي اثبات ديدگاه فلسفي وگرايش أو به فلاسفه مورد نظر است .
نويسنده از دو كتاب السياسة والنواميس أفلاطون به طور صريح وبا ذكر نام كتاب در موارد متعدد نقل واقتباس كرده است وقابل توجه آن است كه مذهبي كه أو به أفلاطون نسبت مىدهد آميختهاى از عناصر فلسفهء نو افلاطونى است وما معتقديم كه مآخذ مورد استفادهء أو نه از أفلاطون ، بلكه از شروح وخلاصههايى از آثار أو نوشتهء فلاسفهء نو افلاطونى بوده است .
چند نمونه از گفتههاى أفلاطون :
الف ) « أفلاطون گفته است : « نخستين پلّه از نردبان ارتقا به سوى نيكى دورى كردن از بدى است » . « 73 »
ب ) « أفلاطون گفته است : « سنّت كلّى به ناموس أعظم پايدار است ، ناموس أعظم متولّى احكام سنّت واستوارى آن است . ناموس أعظم اوّل است وعقل مجرّدى است كه با مادة هيچ گونه آميزشى ندارد . وممكن نيست كه با مادّه وابستگى داشته باشد ، أو برتر وشريفتر از جوهر است از جهت مرتبهء وجودي ونيرو . أو سبب حكمت وحقيقت است وموجب هر گونه معرفت . أو أشياء را براي ادراك مهيّا مىسازد واوست كه به هر چيز حقيقت مىبخشد ووجود وجوهريت مىدهد ، وجود همهء چيزها وجوهر آنها از اوست . » « 74 »
ج ) « عقل ناموس نفس است ونفس خدمتگزار عقل . واز طريق خدمت به عقل ، نفس نور وپاكيزگى مىيابد . وهرگاه نفس ترك خدمت عقل گويد نور آن تمام مىشود وجهل ظهور مىكند وبا ظهور جهل ، فساد وتباهى فرا مىرسد . » « 75 »
هامش
( 72 ) . ابن أبي اصيبعه ( أبو العباس موفق الدين ، أحمد بن قاسم بن خليفة بن يونس سعدى ) ، عيون الانباء في طبقات الأطباء ، به كوشش ، نزار رضا ، دار مكتبة الحياة ، بيروت ، 1965 ، ص 608 .
( 73 ) . أبو الحسن عامري ، السعادة والاسعاد ، ص 10 .
( 74 ) . همان ، ص 179 .
( 75 ) . همان ، ص 180 ، اين مطلب در صفحهء 344 كتاب نيز با الفاظى مشابه آمده است .