1 . عناصر فرهنگى شخصيت أبو الحسن بن أبو ذر
در اين مورد ما نامهاى وارد در السعادة والاسعاد را بررسى كرديم وعباراتى را كه آن نامها در ضمن آنها آمده بود مورد تحقيق قرار داديم وبدين ترتيب براي ما روشن شد كه عناصر فرهنگى تشكيل دهندهء شخصيت نويسندهء السعادة ، در هنگامى كه كتاب خود را نوشته ، چه بوده است . اين بررسى به شرح زير انجام پذيرفت :
الف ) جهتگيرى نويسنده در امر أحاديث . شخصيت نويسنده ، از خلال مطالب السعادة والاسعاد ، چنين مىنمايد كه أو يكى از علماى حديث بوده است . اين برداشت به دو جهت قابل اثبات است . يكى اينكه أو حديث را مانند محدثان با ذكر روايات گوناگون نقل مىكند . دوم اينكه در ذكر أحاديث نبوي حتى در مواردى كه بدان نياز نيست حرص شديد نشان مىدهد .
پس اگر نويسنده با أهل حديث سر وكار نداشت به ذكر يك روايت واحد قناعت مىورزيد وضرورتي براي ذكر أحاديث در استشهاد مسائل عادى مانند غذا خوردن يا آشاميدن آب ، نمىديد .
براي مثال ، نويسنده اين حديث را آورده است « قال النبي ( ص ) : المؤمن كالجمل الأنف ، إن قيد انقاد وإن أنيخ على صخرة استناخ . . . [ پس از آن گويد ] وفي رواية أخرى : « المسلمون هيّنون كالجمل الأنف ، إن قيد انقاد وإن أنيخ على صخرة استناخ » . « 13 » وپيداست كه هيچ فرقى در مضمون دو روايت وجود ندارد ، از اين رو بايد نويسنده را آشنا با حديث ومحدثان دانست .
همچنين در مورد آداب اكل وشرب سخن گفته ، در ضمن بيان أدب خوردن گويد : « ينبغي أن يؤخذوا بتسمية الله في الابتداء وبحمده في الآخر . وينبغي أن يؤمروا بذلك في كل لقمة . . . » « 14 » ودر بيان أدب نوشيدن آب گويد : « ينبغي أن يجعلوا الشربة بثلاثة أنفاس ، ويسمّوا بعد كلّ نفس إذا ابتدءوا ، ويحمدوا الله إذا قطعوا في كلّ نفس . [ پس از آن گويد ] وروى انّ النبي ( ص ) كان يشرب الشربة في ثلاث شربات ، وثلاث تسميات ، وثلاث تحميدات . قال وينبغي أن يؤخذوا بغبّ « 15 » الماء وبترك العبّ ، فان النبي ( ص ) قال : الكباد من العبّ » « 16 » . از اين دو نمونه معلوم مىشود كه نويسنده داراى فرهنگ ديني وتربيت اسلامى بوده است .
نويسنده در خلال كتاب از ده محدّث نام برده ودر هفده جاى كتاب از آنها حديث نقل كرده است . از معروفترين آنها ابن عباس است كه با احترام بسيار از أو در چهار مورد ياد كرده
هامش
( 13 ) . عامري ، السعادة والاسعاد ، ص 370 .
( 14 ) . همان ، ص 372 .
( 15 ) . در أصل : صب .
( 16 ) . عامري ، السعادة والاسعاد ، ص 373 . در أصل : البكاد .