گفت : آرى . گفت : به خدا سوگند همين كه قرآنها برافراشته شد گمان بردم كه به زودى فتنه و اختلاف واقع خواهد شد ، و اين رايزنى پسر نابغه [ عمرو عاص ] است . اشتر سپس به يزيد بن هانى گفت : واى بر تو ، آيا نشانهء فتح را نمى بينى آيا نمى بينى چه بر سر آنان آمده و خداوند چه رحمتى براى ما فراهم فرموده است آيا سزاوار است كه اين فرصت را از دست بدهيم و از آن باز گرديم يزيد گفت : آيا دوست دارى كه تو اينجا پيروز شوى و اطراف امير المومنين آنجا خالى و تسليم دشمن شود اشتر گفت : سبحان الله ، هرگز به خدا سوگند كه آن را دوست نمى دارم . يزيد گفت : آنان به امير المومنين چنين گفتند ، و براى او سوگند خوردند و گفتند : يا پيش اشتر بفرست كه فورى پيش تو برگردد ، يا آنكه ترا با اين شمشيرهاى خود مى كشيم ، همانگونه كه عثمان را كشتيم ، يا ترا به دشمن تسليم مى كنيم .
اشتر آمد و چون نزد ايشان رسيد ، فرياد برآورد : اى اهل سستى و زبونى ، آيا پس از آنكه بر آن قوم برترى يافتيد و پس از آنكه پنداشتند شما بر ايشان چيره خواهيد شد ، و اين قرآنها را بر افراشتند كه شما را به حمل كردن آنچه در آن است فرا خوانند و حال آنكه به خدا سوگند خودشان آنچه را كه خداوند در آن فرمان داده است ترك كردهاند و سنت كسى را كه قرآن بر او نازل شده است رها كردهاند ، سخن آنان را مپذيريد به اندازهء دوشيدن شير ناقهاى مرا مهلت دهيد كه من احساس فتح و پيروزى مى كنم . گفتند : ترا مهلت نمى دهيم . گفت : به اندازه يك تاخت اسب ، مهلتم دهيد كه به نصرت طمع بستهام . گفتند : در آن صورت ما هم در خطاى تو وارد خواهيم بود .
اشتر گفت : دربارهء خودتان كه اينك گزيدگان شما كشته شده و فرومايگان شما باقى ماندهاند با من سخن بگوييد كه كدام هنگام بر حق بوديد آيا در آن هنگام كه مردم شام را مى كشتيد بر حق بوديد يا اينك كه از جنگ با آنان خوددارى مى كنيد آيا در اين خوددارى بر باطليد يا بر حق اگر در اين حال بر حق باشيد ، كشته شدگان شما كه منكر فضيلت ايشان نيستيد و آنان از شما بهتر بودند در آتشند . گفتند : اى اشتر ، ما را از بحث و جنجال خود رها كن ، با آنان در راه خدا جنگ كرديم و اينك هم در راه خدا جنگ با آنان را رها مى كنيم . ما توافقى با تو نخواهيم كرد ، از ما دور شو . اشتر گفت : به خدا سوگند نسبت به شما خدعه شد و آن را پذيرفتيد و براى ما ترك مخاصمه فرا خوانده شديد و پاسخ مثبت داديد . اى دارندگان پيشانيهاى -
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 334
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٣٣٤