كند در امان است ، و عثمان را در خانهاش محاصره كردند ولى مردم را از ملاقات و گفتگوى با او منع نكردند ، گروهى از سران مهاجران پيش آنان آمدند و پرسيدند منظورشان چيست گفتند ما نيازى به خلافت اين مرد نداريم او بايد از كار كنار برود تا ما كس ديگرى را به خلافت بگماريم و هيچ چيز ديگرى بر اين گفتار خود نيفزودند .
عثمان براى مردم شهرستانها نامه نوشت و از ايشان يارى خواست و فرمان داد با شتاب براى دفاع از او حركت كنند ، و براى آنان نوشت كه مردم در چه خيالى هستند ، مردم شهرستانها در حالى كه بر هر مركب هموار و چموش كه دست يافته بودند سوار شدند بيرون آمدند ، معاويه حبيب بن مسلمه فهرى را گسيل داشت و عبد الله بن سعد بن ابى سرح ، معاوية بن حديج را روانه كرد ، از كوفه هم قعقاع بن عمرو حركت كرد كه او را ابو موسى اشعرى روانه كرد .
در كوفه تنى چند شروع به اقدام و تحريض مردم بر يارى عثمان و كمك كردن به مردم مدينه كردند كه از جمله ايشان عقبة بن عمر ، و عبد الله بن ابى اوفى و حنظله كاتب بودند كه هر سه از اصحاب پيامبرند و از تابعين ، مسروق و اسود و شريح و كسان ديگرى بودند .
در بصره عمران بن حصين و انس بن مالك و كسان ديگرى غير از آن دو از صحابه پيامبر ( ص ) و از تابعين كعب بن سور و هرم بن حيان و ديگران در اين مورد اقدام كردند و در مصر و شام هم گروهى از صحابه و تابعين اقدام كردند .
روز جمعه عثمان از خانه بيرون آمد و با مردم نماز گزارد و سپس بر منبر ايستاد و گفت : اى شورشيان ، خدا را ، خدا را ، به خدا سوگند كه مردم مدينه مى دانند شما به زبان محمد ( ص ) لعنت شدگانيد ، اينك خطا و گناه خود را با كار صواب و پسنديده محو كنيد .
محمد بن مسلمه انصارى برخاست و گفت : آرى من اين را مى دانيم كه پيامبر چنين فرمود ، حكيم بن جبلة او را بر جاى نشاند . پس از او زيد بن ثابت برخاست ، او را هم قتيرة بن وهب بر جاى نشاند . در اين ميان آن گروه بر پا خواستند و شروع به ريگ زدن به مردم كردند و آنها را از مسجد بيرون راندند و به عثمان هم چندان ريگ زدند كه از منبر بى هوش فرو افتاد و او را به خانهاش بردند . تنى چند از مردم مدينه آماده شدند به نفع عثمان وارد جنگ شوند كه از جمله ايشان سعد بن ابى وقاص
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 280
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٢٨٠