اين گفتگو از گفتگوهاى پسنديده و الفاظ آن صحيح و پاسخهاى آن دندان شكن است و ابو سفيان سالار كاروانى بوده است كه پيامبر ( ص ) و يارانش تصميم گرفتند آن را تصرف كنند و اين كاروان با كالاى عطر و گندم از شام به مكه بر مى گشت و ابو سفيان از قصد مسلمانان آگاه شد و كاروان را به كنار دريا كشاند و از تعرض مصون داشت و موضوع جنگ بزرگ بدر به سبب همين كاروان اتفاق افتاد ، زيرا كسى پيش قريش آمد و آنان را آگاه كرد كه پيامبر با اصحاب خود در تعقيب كاروان برآمدهاند و سالار لشكرى كه بيرون آمد عتبة بن ربيعة بن عبد شمس بود كه نياى مادرى معاويه است . اما موضوع « چند بره و بزغاله و چند تاك انگور » چنين است كه چون پيامبر ( ص ) حكم بن ابى العاص را به سبب كارهاى زشتى كه انجام داد تبعيد و از مدينه بيرون كرد ، او در طايف در تاكستان كوچكى كه خريد مقيم شد و چند گوسپند و بز را كه گرفته بود مى چراند و از شير آنها مى آشاميد و چون ابو بكر به حكومت رسيد ، عثمان شفاعت و استدعا كرد كه حكم را به مدينه برگرداند و او نپذيرفت و چون عمر به حكومت رسيد باز هم عثمان شفاعت كرد و او هم نپذيرفت ، ولى چون عثمان خود به حكومت رسيد او را به مدينه برگرداند و حكم پدر بزرگ عبد الملك است و خالد بن يزيد با اين سخن خود آنان را به كردار حكم سرزنش كرده است .
بنى اميه دو گروهند كه به آنان اعياص و عنابس مى گويند . اعياص عبارتند از : عاص و ابو العاص و عيص و ابو العيص ، و عنابس : عبارتند از حرب ابو حرب و ابو سفيان .
بنابراين خاندان مروان و عثمان از اعياص هستند و معاويه و فرزندش از عنابس هستند ، و در مورد هر يك از اين دو گروه و پيروان ايشان سخن بسيار است و اختلاف شديدى در برترى دادن برخى از ايشان به برخى ديگر مطرح است .
از هند مادر معاويه در مكه به فساد و فحشاء نام برده مى شد .
زمخشرى در كتاب ربيع الابرار خود مى گويد : معاويه را به چهار شخص نسبت مى دادند : به مسافر بن ابى عمرو ، و عمارة بن وليد بن مغيرة ، و عباس بن عبد المطلب و
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 168
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص١٦٨