6 - پس از أو ابن واضح أحمد بن يعقوب إسحاق بن جعفر بن وهب بن واضح يعقوبي أصفهاني كاتب دبير اخبارى مؤرخ شيعي درگذشتهء اندكى پس از 292 است كه مولاي عباسيان وعباسى خوانده مىشده است .
نيايش واضح از موالى منصور دوانيقى وصالح بن منصور بوده ودر 158 فرمانرواى ارمنستان وآذربايجان ودر 162 فرمانرواى مصر شده بوده وبه گناه شيعىگرى كشته شده است .
يعقوبي در التاريخ العباسي ( چاپ 1379 ص 127 تا 130 و 151 ) مانند كندى وفارابى وابن الهيثم ومشكويهء رازي وابن هندو كتابهاى منطقي أرسطو را هر چه بهتر شناسانده واغراض آنها را گفته است ولى با تعبيرات ديگر . أو در اين كتاب براي برهان واژههاى « اصلاح ، ابانه ، أمور متضحه » نزديك به آنچه كندى آورده است بكار برد . أو را در اينجا روشى ديگر است ومىگويد كه نخستين كتاب منطقي أرسطو ايساغوجى است ودر آن از حد ياد شده است ، كتاب دوم أو دربارهء فلسفه است وريشهء آن وسومى دربارهء نيروهاى جان ، چهارمى دربارهء منطق كه پايهء فلسفه است ، پنجمى دربارهء چيزهاى ناگزير وجز آن ، ششمى دربارهء وجوب وامكان وامتناع ، هفتم دربارهء سه گونه جنس ، هشتم دربارهء آنچه جزء ندارد وبخشپذير نيست ، نهم دربارهء مناسبتهاى طبعى وصناعي وارادى وعرضى .
پس أزين كتابهاى أو چهار دستهاند : يكى منطقيات ، دومى دربارهء طبائع ، ديگرى دربارهء آنچه در جسم است وپيوستهء به آن ، چهارمى در آنچه نه در جسم است ونه پيوستهء به آن . سپس گفته است كه كتابهاى منطقي أرسطو هشت است : المقولات المفردة العشرة ، التفسير للقضايا ، انوليطيقا يا النقائض يا الجوامع الموسلة ، ابودقطيقا يا الاصلاح والإبانة عن الأمور المتضحة يا البيان والبرهان ، طوبيقا يا الإبانة عن الأسماء الخمسة ( الجنس ، النوع ، الفصل ، الخاصة ،
المنطق ( ويليه حدود المنطق لابن بهريز ) — صفحة ديباچه 19
مساهمون: ابن المقفع
صديباچه ١٩