گذشته أو گزارش گزيده وتلخيص هم دارد . أو از شكل چهارم جالينوسى ياد كرده وبايستى آن را از دانشمندان يوناني آسياى ميانه گرفته باشد . أو در قياس تلخيص بند 27 و 78 و 170 چاپ مصر و 152 ( 7 - 10 ) و 172 ( 6 ) و 233 ( 12 ) ( 24 - 25 ) چاپ بيروت از اين شكل ياد كرده است . در قياس شفاى ابن سينا ( ص 80 و 523 و 534 و 636 ) نيز ياد اين شكل هست .
ربرت بلانشه
Robert banche
در « منطق وتاريخ آن از أرسطو تا راسل » ( ص 44 ) مىنويسد كه أو را اسكولاستيك وگزارندهء أرسطو مىناميدند وگزارشهايش اندكى پس از مرگش در 1198 به دانشمندان پاريس وآكسفورد رسيده بود . بلانشه از ترجمههاى لاتينى منطقيات ابن رشد بهره برده است .
اين را هم مىدانيم كه ارنست رنان در رسالهء دكترى خود در پاريس در 1852 بنام ابن رشد وروش أو به فرانسه كه به عربى هم در آمده ، گر چه ترجمهء بسندهاى نيست ، بىآنكه از هيچ متنى عربى أو بهرهيى برد از انديشهء منطقي أو كاوشى كرده است .
لئون گاوتيه
L . Gauthier
أستاذ فلسفهء اسلامى در الجزائر دربارهء سرگذشت ونگارشها وانديشهء أو به فرانسه كتابي دارد بىفهرست .
موريس بوئيژ در مجلهء دانشگاه قديس يوسف بيروت در 1922 فهرستى به فرانسه گذارده ونوشتههاى أو را در 84 شماره ردهبندى كرده است . در شمارههاى 5 و 6 و 7 و 10 و 11 و 13 آن روى هم از شش نسخهء تلخيص منطق أو ياد شده است ( علوي مقالات في المنطق والطبيعي 24 - قنواتى 56 و 58 ) .
بازپسين فهرستى كه براي نگارشهاى ابن رشد به عربى نوشته شده از أب قنواتى است چاپ الجزائر در 1978 در 415 ص . علوي در همان مقالات ( ص 28 ) دربارهء آن داورى خوبى كرده است . قنواتى در آن ( ص 115 - 142 ) از نسخههاى فلرانس وليدن وقاهره از تلخيص ياد كرده است .
من در گفتارم درباره روش منطقي فارابى وپيشروان وپيروان أو كه در