اين دو گزارش منطقي كه در اين مجلد آمده است گويا به نوشتهء پزشكى مىماند : يكى « تعليق القياس » است دومى « اكتساب المقدمات » كه دربارهء تحليل فارابى است وآن از نگارشهاى ارزندهء فارابى ، تنها بروكلمن است ( 1 : 487 ) وگريناشى در گفتار خود دربارهء ترجمههاى لاتينى منطق فارابى كه از اين دو رساله منطقي ( القياس ، التحليل ) ياد كردهاند . در گزارش قياس آمده ( ص 228 ) « قال أبو جعفر » وشايد از آن خودش را خواسته باشد . در اكتساب المقدمات ياد مىشود از أبو نصر فارابى ( 270 ، 291 ) وأرسطو ( 288 ، 245 ، 290 ) واز جالينوس طبيب ( 285 ، 286 ) .
2 - ابن الصائغ أبو بكر محمد بن يحيى بن باجه ( پاچه ) اندلسى سرقسطى غرناطى ( 470 يا 475 - 533 ) فيلسوف منطقي موسيقار اخلاقى پيرو فارابى وشيفتهء نگارشهاى أو كه جمال الدين علوي در مؤلفات ابن باجه ( چاپ دار النشر العربية از نگارشهاى أو بررسى خوبى كرده است . نسخهء 906 مادريد از موسيقى كبير فارابى را براي أو نوشتهاند .
من در مجلهء فرهنگ ( 1 : 160 - 165 ) از أو اندكى ياد كردهام . أو را است چندين گزارش بر نوشتههاى منطقي فارابى كه اينك مىبينيم ، نگارشها وگزارشهاى منطقي أو را در سه جنگ فلسفي كهن مىتوان يافت .
1 - شمارهء 612 فهرست درنبورگ براي اسكوريال مادريد داراى تاريخهاى 667 و 668 و 684 .
2 - شمارهء 5060 فهرست اهلورث ( 4 : 499 ) براي نسخههاى برلين نوشتهء عبد اللّه انصارى در 670 كه گويند از ميان رفته ( علوي 7 و 31 و 35 و 89 ) وداستان آن را جورج زيناتى در اخلاق ابن باجه به فرانسه چاپ 1979 پاريس آورده است .
3 - نسخهء پوكوك در بادليان اكسفورد ( 1 : 117 ش 457 ) نوشتهء از روى نوشتهء ابن النضر در قوص در 457 از روى نوشتهء وزير أبو الحسن على سرقسطى از روى نوشتهء خود ابن باجه كه اين سرقسطى آن را در سال 530 بر أو خوانده است .
المنطقيات للفارابي — صفحة ديباجه 16
مساهمون: أبو نصر الفارابي
صديباجه ١٦