از فيلسوف سريانى پرويوس يا پربها گزارش نيمهء نخستين قياس به سريانى در دست هست كه هوناكر
Hoonacker
آن را با ترجمهء فرانسوى در مجلهء آسيايى سال 1900 چاپ كرده است ودر آغاز آن هفت بنياد ( رؤوس سبعه ) ياد شده نزديك به آنچه در « ما ينبغي ان يقدم قبل تعلم الفلسفة » فارابى مىبينيم ومىرسد تا به پايان شكلهاى قياس ونيمهء دوم را ندارد . نمىدانم فارابى اين گزارش را ديده يا نه ومن روش پروبوس را با روش فارابى يكى نديدم چه كار پروبوس بسيار گزيده است وگزارش دراز نيست .
آقاى شعبان خليفات در مقالات يحيى بن عدي چاپ 1988 أردن ص 112 گمان برده است كه آنچه در شرح الألف الصغرى ابن عدي ( ص 228 ) بنام فروبس ياد شده همين دانشمند است ، با اينكه آن در شرح الف الصغرى در گفتار أرسطو ( بند
a
994 ) نام فرونيس
Phrynis
است واز آن فرونيس ميتى لنى خواسته شده نه پروبوس دانشمند سريانى سدهء 5 پس از مسيح كه آن را « فوبرى » هم نوشته ( ديباچهء فرانسوى شرح القياس أو ص 75 ) وگفتهاند كه دانشمندان ما از روش أو در گزارش فلسفي پيروى كردهاند ( ص 113 خليفات ) پس در نسخهء شرح الألف الصغرى ابن عدي بايد « فرنيس » خواند نه « فروبس » .
اين را هم بگويم كه من روى فراوانى نسخهها كه در دسترسم بود ناگزير شدم كه روش ابن السمح أبو على الحسن منطقي عراقي درگذشتهء ج 2 / 412 را پيش گيرم . أو فيلسوفى است آشناى به سريانى وسرآمد در منطق كه دشواريهاى آن را آسان ساخته است وگزارشى بر فيزيك أرسطو دارد ورسالهاى دربارهء اخبار متواتر وگفتارى دربارهء غايت فلسفه .
أو فيزيك أرسطو را تصحيح كرده ودر آن روش ويرايش گزينشى دارد وخود آن را بازگو كرده است ( منطق ابن مقفع ص 38 ديباچه - خطابهء أرسطو به عربى چاپ ليونز ص 2 و 3 ديباچه وچاپ بدوي ص 55 ومنطق أرسطو چاپ بدوي - مقولات أرسطو به عربى وسريانى چاپ خليل جر به فرانسه ص 186 و 188 ) .
اين بود آنچه كه خواستهام در اين ديباچهء كوتاه بياورم اميدوارم كه بتوانم در مجلد چهارم آنچه بايستنى است ياد كنم شايد به اندكى از بسيار كه خوانندگان گرامى در مىخواهند وفا كنم .
در پايان از جناب دكتر محمود مرعشى سپاسگزارم كه در تهيهء وسائل براي نشر اين كتاب بىاندازه كمك كردهاند وآرزو دارم كه بتوانم كار را به پايان برم .
در پايان گفتارم بجا مىدانم كه گذشته از پدر بزرگوارم كه مرا از كودكى وجوانى با