140 - عنه ، عن عليّ ، عن بكّار ، عن عليّ بن قادم ، عن فطر ، عن عاصم ، عن زرّ بن حبيش ، عن عبد اللّه بن مسعود قال : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه واله :
لو لم يبق من الدّنيا إلّا يوم لطوّل اللّه تعالى ذلك اليوم حتّى يبعث رجلا منّي يواطئ اسمه اسمي واسم أبيه اسم أبي يملأ الأرض عدلا كما ملئت ظلما .
شرح
11 / 140 - عبد اللّه بن مسعود رضى اللّه عنه گفته است : رسول مكرم اسلام صلّى اللّه عليه واله فرمودند : اگر از عمر دنيا فقط يك روز باقي بماند ، خداوند آن روز را طولانى مىكند تا اينكه مردى از [ نسل ] من مبعوث شده [ قيام مىكند ] تا حكمرانى كند . نام أو نام من است ونام پدر أو نام پدر من است . همانگونه كه زمين پر از ظلم وجور شده باشد ، آن را مملو از عدل وداد مىكند . « 1 »
هامش
( 1 ) . در مورد خبر فوق سؤالي مطرح است وآن اينكه نام پدر امام زمان عليه السّلام وپدر رسول خدا صلّى اللّه عليه واله يكى نيست ، بنابراين چگونه مىتوان اين روايت را در باب حضرت مهدى عليه السّلام به كار برد وآن را صحيح دانست ؟
در جواب لازم است به چند نكته توجّه كرد :
اوّل : احتمال دارد كه در واقع به جاى « اسم أبى » جمله « اسم ابني » بوده باشد ، پس نام پدر امام زمان عليه السّلام با نام فرزند رسول خدا صلّى اللّه عليه واله يعنى امام حسن مجتبى عليه السّلام يكى خواهد بود . واينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه واله امام حسن وامام حسين عليهما السّلام را ابن وفرزند خود خواندهاند ، از واضحات است ونيازى به توضيح ندارد .
دوم : اگر بپذيريم كه همان « اسم أبى » بوده باشد ، خواهيم گفت : آنچه كه شايع است ودر لسان عرب هم آمده ، اين است كه لفظ « أب » علاوة بر پدر ، بر جدّ اعلا به بعد هم اطلاق مىشود ؛ مثلا در آية 78 سوره حجّ مىفرمايد :مِلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْراهِيمَويا در آية 38 سوره يوسف واز زبان أو مىفرمايد :وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبائِي إِبْراهِيمَ وَإِسْحاقَويا در حديث معراج آمده است كه جبرئيل خطاب به پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه واله عرضه داشت : « هذا أبوك إبراهيم » در حالىكه إبراهيم پدر رسول خدا صلّى اللّه عليه واله ويا حضرت يوسف عليه السّلام نبوده است ، بلكه جدّ اعلا واز أجداد ايشان بوده ، امّا مع ذلك بهعنوان پدر ياد شده است . فلذا ممكن است كه خبر بالا از همين قبيل باشد .
سوم : يكى از مسائل شايع در زبان عرب اين است كه لفظ اسم ، شامل كنيه وحتى صفت هم مىشود ، وفصحا هم به همين نحوه استعمال كردهاند ؛ مثلا بخارى ومسلم هردو روايتي را از سهل بن سعد ساعدى نقل كردهاند كه گفت : « واللّه إنّ رسول اللّه سماه بأبى تراب ولم يكن اسم أحبّ اليه منه . » حال با عنايت به اين نكته بايد گفت : كنيه پدر امام زمان مطابق با